Tesla wil Optimus transformeren in de strategische spil van het bedrijf: een humanoïde robot die kan werken in fabrieken, repeterende taken uitvoeren en, in de toekomst, huishoudens en professionele omgevingen betreden. Elon Musk heeft benadrukt dat de productie en de uiteindelijke assemblage naar de Verenigde Staten worden verplaatst, in lijn met het idee van de “reindustrialisatie” van geavanceerde productie. Echter, de realiteit van moderne robotica is minder patriottisch en veel praktischer: de kracht van componenten, subsystemen en kritische materialen blijft geconcentreerd in China.
Dit noemen sommige analisten al een “Optimus- keten”: een toeleveringsnetwerk dat, zelfs als de robot uiteindelijk in de VS wordt samengesteld, afhankelijk blijft van een volwassen Aziatisch ecosysteem voor de onderdelen die een humanoïde robot meer maken dan een demonstratiemodel.
De sprong van automobielen naar humanoïdes
Tesla behandelt Optimus niet als een marginale proef. In bedrijfsdocumenten en recente verklaringen herhaalt het bedrijf zijn roadmap: de derde generatie van de robot (Gen 3) presenteren in het eerste kwartaal van 2026, de eerste productielijn opzetten en de fabricage starten vóór het einde van 2026, met de ambitie om op te schalen tot een geplande capaciteit van 1.000.000 robots per jaar. In hetzelfde materiaal positioneert Tesla het Optimus-project in Californië als “onder constructie”, een nuance die duidt op een industrieel deployment en niet alleen een laboratoriumtest.
Het bericht wordt versterkt door interne bewegingen: Musk overwoog zelfs dat Tesla de productie van de Model S en Model X zou beëindigen in het tweede kwartaal van 2026 om ruimte vrij te maken in de Fremont-fabriek en prioriteit te geven aan Optimus. De boodschap is duidelijk: de robot stopt niet als een futuristisch concept, maar strijdt nu om vierkante meters, investeringen en middelen in een echte fabriek.
China, de onzichtbare voorsprong: onderdelen, expertise en schaal
In humanoïde robotica is “een idee hebben” niet genoeg. Het moet worden omgezet in betrouwbare actuators, compacte reductoren, nauwkeurige motoren, sensoren, bekabeling, batterijen, printplaten, connectors en honderden componenten die met millimeter-nauwkeurigheid moeten passen. En daarin heeft China een voorsprong.
Volgens bronnen uit de sector, geciteerd door gespecialiseerde media, begon Tesla al zo’n drie jaar geleden met samenwerken met honderden Chinese leveranciers, niet alleen door onderdelen af te nemen, maar ook door samen te werken aan onderzoek, ontwikkeling en hardware-ontwerp. Het beeld dat ontstaat is dat van een diepgaande relatie: leveranciers die niet alleen catalogusproducten leveren, maar meedenken in de productdefinitie zelf.
De kern van de zaak wordt samengevat in een recente analyse: hoewel de uiteindelijke assemblage in de VS plaatsvindt, zal de “keten” voor robotica blijven afhangen van China qua volume, snelheid en specialisatie in essentiële componenten. Het is geen incidentele afhankelijkheid; het gaat om de meeste materialen en kritische toeleveringen die daar geconcentreerd zijn, met direct risico als handelsbeperkingen of licenties het proces verstoren.
De prijs van “loskoppelen” van China: bijna drie keer duurder
Een feit illustreert waarom deze afhankelijkheid niet eenvoudig opgelost kan worden door gewoon “het naar huis te halen”: Morgan Stanley schatte dat het ontwikkelen van een toeleveringsketen voor Optimus Gen 2 zonder Chinese deelname de fabricagekosten bijna drie keer zou verhogen.
Het opvallendste voorbeeld betreft de actuators, het mechanische hart dat de gewrichten beweegt. Zonder China zou de kostprijs van ongeveer 22.000 dollar toenemen tot ongeveer 58.000 dollar. Ook de chips en software zouden duurder worden (van circa 3.000 naar 7.000 dollar). In totaal zou de “bill of materials” (de lijst van benodigde materialen) stijgen van ongeveer 46.000 naar 131.000 dollar, met vergelijkbare verhogingen in handen, voeten, visuele systemen en batterijen.
Met andere woorden: het maken van een competitieve humanoïde robot is niet alleen een engineering-uitdaging, maar ook een race om de waardeketen en de eenheidskosten onder controle te houden. Wil Tesla dat Optimus betaalbaar wordt voor bedrijven (en later voor consumenten), dan is abrupt loskoppelen van de Chinese keten geen technische beslissing, maar een economische doodvonnis.
De bottleneck van zeldzame aardmetalen: wanneer één onderdeel het schema vertraagt
De afhankelijkheid beperkt zich niet tot schroeven of behuizingen. Er is een bijzonder delicaat punt: de magneten en materialen gebaseerd op zeldzame aardmetalen, essentieel voor motoren en actuators.
In april 2025 erkende Musk al dat de productie van Optimus werd beïnvloed door Chinese exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen-magneten. Volgens hem vroegen de Chinezen garanties dat deze materialen niet voor militaire doeleinden zouden worden gebruikt, en werkte Tesla aan het verkrijgen van exportlicenties, een proces dat weken tot maanden kan duren. Dit illustreert dat zelfs met eigen ontwerp en industrial ambitions, één gereguleerde component de opschaling kan vertragen.
Deze kwetsbaarheid maakt de “Optimus-keten” tot een geopolitiek schaakbord. Als exportregels strenger worden of de doorstroming vertraagt, merk je dat niet aan krantenkoppen, maar aan stilgevallen productielijnen, vertragingen en hogere kosten.
Een industriële invloedsslag met uitwerking op de volatiliteit
De ambitie van Tesla komt op een moment dat China niet alleen componenten produceert, maar ook haar eigen leiderschap in humanoïde robotica versterkt. Morgan Stanley meldde dat China in de afgelopen vijf jaar vijf keer zoveel patenten op humanoïdes heeft aangevraagd als de VS, een indicatie van zowel innovatiekracht als industriële kracht.
Voor Tesla lijkt de uitdaging op die van de consumentenelektronica van weleer: het merk kan ontwerpen, integreren en het uiteindelijke product bepalen, maar de wereldwijde toeleveringsketen bepaalt wat mogelijk is, wat het kost en hoe snel het gaat.
De grote vraag is niet meer of Optimus beter zal kunnen lopen of een geavanceerdere arm krijgt. Het gaat erom of Tesla erin slaagt om het te industrialiseren zonder te worden gevangen tussen twee krachten die in tegengestelde richtingen trekken: de wens om in de VS te produceren en de realiteit dat de supply chain, tot nu toe, nog altijd Mandarijn spreekt.
Veelgestelde vragen
Wat is precies de “Optimus-keten” en waarom is dat belangrijk?
Het is het netwerk van leveranciers, materialen en onderonderdelen die nodig zijn om de robot Optimus te fabriceren. Het is belangrijk omdat, ook al wordt de uiteindelijke assemblage in de VS gedaan, veel kritische onderdelen nog steeds afhankelijk zijn van fabrikanten en leveranciers die geconcentreerd zijn in China.
Welke componenten maken het moeilijker om een humanoïde buiten China te produceren?
De actuators (mechanismen die de gewrichten bewegen) vormen de grootste kosten- en complexiteitsfactor. Ook de visiesystemen, batterijen, ‘dimen’ (dextra) handen en geïntegreerde elektronische componenten wegen zwaar, naast gereguleerde materialen zoals zeldzame aardmetalen-magneten.
Wanneer denkt Tesla te beginnen met grootschalige productie van Optimus?
Tesla heeft aangekondigd dat Optimus Gen 3 wordt gepresenteerd in het eerste kwartaal van 2026 en plannt om de productie nog voor het einde van 2026 te starten, met een lange-termijncapaciteit van 1.000.000 robots per jaar.
Waarom vormen zeldzame aardmetalen een risico voor de planning van Optimus?
Omdat sommige magneten en materialen die in motoren en actuators worden gebruikt, onder exportcontrole vallen. Tesla erkende dat Chinese restricties de productie hebben beïnvloed, met extra licentie- en validatieprocessen als gevolg.
bron: scmp