De “soevereine cloud” is niet langer een concept dat alleen voor juristen en compliance-verantwoordelijken is voorbehouden, maar ontwikkelt zich tot een strategische post binnen het technologiebudget. Gartner voorziet dat de wereldwijde uitgaven aan infrastructuur als dienst (IaaS) voor soevereine cloud in 2026 zullen stijgen tot 80 miljard dollar. Deze uitbreiding wordt door het adviesbureau gekoppeld aan een jaarlijks groeipercentage van 35,6%, aangedreven door overheden, defensie en sterk gereguleerde sectoren.
De onderliggende boodschap is dat soevereiniteit niet meer alleen als een “ja/nee” keuzekraan wordt gezien, maar als een manier om bedrijfsactiviteiten te beschermen tegen geopolitieke spanningen, exportcontroles en technologische afhankelijkheidsrisico’s. Gartner plaatst dit fenomeen binnen de term “geopatriëlering”: het proces waarbij organisaties workloads en gegevens verplaatsen op basis van de politieke en regelgevende context.
Geopatriëlering: de drijvende kracht achter mogelijk 20% verplaatsing van workloads naar lokale providers
Wat het meest opvalt, is de operationele impact. Gartner verwacht dat geopatriëleringsprojecten ongeveer 20% van de huidige workloads van wereldwijde naar lokale leveranciers zullen verplaatsen. Een verandering die directe consequenties heeft voor architectuur, inkoop, support en exit-strategieën.
Tegelijkertijd verloopt de groei niet overal even gelijkmatig. De regionale tabel die deze voorspellingen ondersteunt, schetst een kaart waarin China het grootste deel van de uitgaven voor zich gewend. Maar Europa versnelt sterk en volgens de prognoses zal de regio in 2027 Noord-Amerika overtreffen.
Hier volgt de regionale inschatting (in miljoen dollar):
| Regio | 2025 | 2026 | 2027 |
|---|---|---|---|
| China | 37.539 | 47.379 | 58.544 |
| Noord-Amerika | 12.667 | 16.394 | 21.127 |
| Europa | 6.868 | 12.587 | 23.118 |
| Verrekaanalasia/Pacific (volwassen) | 851 | 1.593 | 3.155 |
| Japan | 519 | 932 | 1.816 |
| Emergente Verrekaanalasia/Pacific | 430 | 755 | 1.326 |
| LATAM | 278 | 506 | 946 |
| Orde Midden en Noord-Afrika | 132 | 250 | 515 |
| Sub-Sahara Afrika | 16 | 31 | 61 |
| Totaal | 59.300 | 80.427 | 110.609 |
Het Europese cijfer is de basis voor de discussie: een groei van 6.868 in 2025 naar 23.118 in 2027 betekent dat de regio niet alleen volgt, maar ook concurreert om de leiderschapspositie. Gartner benadrukt dat het behandelen van digitale soevereiniteit alleen als een veiligheid, regelgeving of compliance-kwestie “onvoldoende” is: het economische en veerkrachtigheidsaspect begint net zo zwaar te wegen als het juridische.
Spanje betreedt het debat: vergadering met Oracle-CEO en focus op AI en overheidssector
In deze context heeft Spanje een belangrijke ontwikkeling doorgemaakt: minister voor Digitalisering en Overheidsdiensten, Óscar López, ontmoette in Madrid Mike Sicilia, CEO van Oracle. Het doel was om de Europese strategie van het bedrijf in cloud en kunstmatige intelligentie te bespreken en mogelijke samenwerkingsgebieden met de overheid te identificeren.
Volgens de officiële verklaring valt deze bijeenkomst binnen de uitbreiding van de Oracle EU Sovereign Cloud, een aanbod dat diensten biedt die gelijkwaardig zijn aan Oracle Cloud Infrastructure (OCI), maar ontworpen zijn om te voldoen aan Europese soevereiniteits- en regelgevingsvereisten. Ook werd er ingegaan op een concreet operationeel punt: de Oracle-database is de meest gebruikte in de Algemene Overheidsdienst en wordt aangeboden als service op NubeSARA, beheerd door de Agentschap voor Overheidsautomatisering (AEAD). Deze infrastructuur ondersteunt meer dan 50 organisaties zonder eigen datacenters.
De verklaring benadrukt verder dat Oracle heeft aangekondigd te investeren “van wel 1 miljard dollar” in Spanje, en dat Spanje het enige EU-land zou zijn met tot drie cloud-regio’s, inclusief een regio dicht bij de lokale infrastructuur, gekoppeld aan hun soevereine cloud-propositie die in Madrid actief is sinds 2023. Daarnaast benoemt Oracle de lange aanwezigheid in Spanje: vier decennia, meer dan 2.000 medewerkers en aanwezigheid in verschillende steden.
Het ongemak: soevereiniteit “in Europa” of “van Europa”?
Met de cijfers voor ogen is de vraag niet langer of de soevereine cloud zal groeien, maar wat men onder soevereiniteit verstaat. Hier ontstaat een breuklijn die het Europese technologische ecosysteem al geruime tijd signaleert: enerzijds is dat gegevens in Europees territorium, anderzijds is dat eigendom, controle en het juridische domein van de provider zelf.< /p>
Met andere woorden: voor een deel van de sector betekent soevereiniteit niet “gebied van een Amerikaanse provider” gelijk aan de controle en eigendom, zelfs als dat gebied voldoet aan datadocapes en auditcriteria. Deze positie krijgt meer gewicht wanneer de uitgesproken doelstelling is om afhankelijkheid van grote wereldwijde cloud-giganten te verminderen.
In Spanje vertaalt dit zich vaak in een meer ‘lokale’ aanpak: prioriteit geven aan Spaanse providers voor diensten en infrastructuren waar dat haalbaar is — telecom, hosting, private cloud, managed services — en deze combineren met strikte veiligheidsnormen en certificeringen. Voorbeelden hiervan zijn onder andere Telefónica, Grupo Aire (met Stackscale) en Dinahosting, die als technologisch ecosysteem lokaal kunnen opereren met nationale governance.
Het verschil is belangrijk omdat het de keuzes beïnvloedt: wie beheert de sleutels, waar ligt het control plane, welke jurisdictie kan gegevens opeisen, hoe worden geschillen beslecht, en wat gebeurt er bij wijziging van regels door sancties of diplomatieke spanningen. Tech-verantwoordelijken hanteren dit vaak als een checklist: client-controlled encryptie, gescheiden identiteiten, auditlogs, supply chains, ‘country-based’ support en realistische overdrachtplannen.
De andere kant: vrije software, concurrentie en de angst voor “technologisch blokkeren”
De discussie beperkt zich niet tot infrastructuur. In Europa bestaan twee impulsen: het promoten van vrije software als middel voor onafhankelijkheid en tegelijkertijd het behouden van toegang tot geavanceerde technologie. Google bijvoorbeeld, heeft bij de EU gevraagd om een meer flexibele aanpak van “open soevereiniteit” en waarschuwt dat te grote beperkingen de concurrentiekracht kunnen ondermijnen bij innovaties op het snijvlak van technologie.
Deze spanning lijkt gedeeltelijk op wat Gartner projecteert: soevereiniteit wordt een strategisch economisch doel, niet louter regulatief. En wanneer de markt en economie meespelen, worden ook afhankelijkheden groter: chips, datacenters, AI-platformen, netwerken, talent en vooral schaalbaarheid.
Een snelgroeiende markt… en een nog niet volledig bittere definitie
De soevereine cloud wordt één van de grote strategistwisten van het decennium: om investering, controle en het narratief. Gartner voorspelt dat de markt in 2027 meer dan 110 miljard dollar waard zal zijn en dat Europa de vaart opgaat. Spanje onderzoekt ondertussen samenwerkingen met grote providers zoals Oracle om cloud- en AI-capaciteiten te moderniseren en te vergroten binnen de publieke sector.
De vraag die blijft hangen — en die bepaalt wie er wint of verliest — is of Europese soevereiniteit vooral wordt opgebouwd als een “compliance-model” op basis van globale infrastructuren, of als een eigen ecosysteem met meer lokale aanbieders. Het geld stroomt al, nu is het aan de regels en wie die bepaalt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen “soevereine cloud” en een normale cloud-regio in Europa?
De soevereine cloud voegt vaak extra eisen toe op het gebied van governance (werking, support, toegangscontrole, audit, datalocatie en soms jurisdictiebeperkingen) die strenger zijn dan bij een standaard regio.
Wat betekent “geopatriëlering” in cloudprojecten en hoe beïnvloedt het migraties?
Het betreft de herplaatsing van workloads vanwege geopolitieke of regelgevende redenen. In de praktijk kan dit herontwerp vereisen: data segmentatie, verandering van provider, nieuwe identiteits- en encryptiebeleid en strengere exit-plannen.
Wat moeten systementeams eisen voor een echt soeverein deployment?
Typische eisen: klantbeheer van encryptiesleutels, volledige auditlogs, geïsoleerde identiteiten, lokale supportcontracten, transparantie over onderaannemers en een getest portabiliteitsplan (niet alleen in theorie).
Kan vrije software een stevige basis vormen voor digitale soevereiniteit zonder de concurrentie te verliezen?
Ja, het kan helpen afhankelijkheid te verminderen en transparantie te vergroten, maar het balanceren met toegang tot innovatie, support en schaalbaarheid blijft een uitdaging. Veel strategieën zijn in de praktijk hybride.