De cloud-factuur bevindt zich in een veel ongemakkelijkere fase voor bedrijven. Het gaat niet langer alleen om het contracteren van extra capaciteit om te groeien, producten sneller uit te rollen of AI-projecten te versnellen. Het probleem is dat een steeds groter deel van de uitgaven verloren gaat voordat er waarde wordt gegenereerd: ingeschakelde machines zonder belasting, overschaduwde clusters, vergeten opslag, oude snapshots, slecht ontworpen verkeer, niet-gebruikte licenties en GPU’s gereserveerd voor AI-belastingen die niet optimaal worden benut.
De markt wordt al gemeten in cijfers die moeilijk te slikken zijn. Gartner schatte dat de wereldwijde uitgaven van eindgebruikers aan publieke cloud in 2025 zou oplopen tot 723,4 miljard dollar, ongeveer 614,9 miljard euro tegen de referentiewissel van de ECB op 11 mei 2026. Forrester plaatst de markt boven de 1,03 biljoen dollar in 2026, circa 875,5 miljard euro. De conversie is geen detail: voor de Europese budgetten is de cloud niet langer slechts een IT-kostenpost, maar een uitgavenpost die vergelijkbaar is met volledige industrie sectoren.
AI versnelt deze druk. Flexera wijst erop dat verspilde cloud-uitgaven in 2026 tot 29% zouden toenemen, na vijf jaar van afname, vanwege de complexiteit van AI-belastingen en de proliferatie van nieuwe IaaS- en PaaS-diensten. Wanneer dat percentage wordt toegepast op de vooruitzichten van Forrester voor 2026, ligt het potentiële verspilde bedrag dicht bij de 254 miljard euro. Dit is geen marginale inefficiëntie; het is een structureel gat.
Van cloudgroei tot financieel wanbeheer
Jarenlang werd de cloud verdedigd met een zeer aantrekkelijke belofte: betalen alleen voor wat je gebruikt. In theorie was het model flexibeler dan het kopen van servers, het overdimensioneren van eigen datacenters en jaren wachten op hardware-afschrijving. In de praktijk hebben veel bedrijven dezelfde slechte gewoonten naar de cloud verplaatst, maar met een maandelijkse factuur die blijft groeien.
Het mechanisme is bekend. Een team provisioneert voor piekmomenten, maar het systeem draait meestal op gemiddelde waardes. Een ander team creëert testomgevingen die nooit worden uitgezet. Een project wordt geannuleerd, maar laat lege disks, verwaarloosde snapshots of verouderde databases achter. Kubernetes reserveert meer CPU en geheugen dan daadwerkelijk wordt gebruikt. Een AI-model begint als pilot en leidt uiteindelijk tot voortdurende kosten voor tokens, GPU’s en opslag, zonder duidelijke toewijzing aan een product, klant of resultaat.
De data verzameld door Zop op basis van Flexera, Gartner, FinOps Foundation, Datadog en HashiCorp wijzen in dezelfde richting: de cloud-uitgaven groeien sneller dan de beheersdisciplines. De markt van 2025 zou ongeveer 614,9 miljard euro bedragen, en het onbenutte uitgavenlaag zou tussen de 154,7 miljard euro (gebaseerd op de door Zop genoemde 182 miljard dollar) en 166 miljard euro liggen (bij toepassing van 27% op de door Gartner geschatte totale uitgaven).
Voor 2026 is de sprong nog ernstiger. Bij een schatting van 875,5 miljard euro zou een verspilling van 29% neerkomen op ongeveer 254 miljard euro. Dat is betalen voor infrastructuur die niet actief is, capaciteit die niet wordt gecontroleerd of middelen die niet aan zakelijke metrics zijn gekoppeld.
| Concept | In dollars | Geschatte euros |
|---|---|---|
| Wereldwijde publieke cloud-uitgaven 2025 | 723.400 M$ | 614.900 M€ |
| Voorspeld publieke cloudmarkt 2026 | 1,03 biljoen $ | 875.500 M€ |
| Vermiste uitgaven volgens Zop | 182.000 M$ | 154.700 M€ |
| 29% verspilling over 2026 | 298.700 M$ | 253.900 M€ |
| Besparing WPP in drie maanden | 2 M$ | 1,7 M€ |
| Besparing COMPLY in acht maanden | 460.000 $ | 391.000 € |
AI zet FinOps op de strategische kaart
De adoptie van AI heeft het gesprek veranderd. Vroeger lag de focus van FinOps vooral op instanties, opslag, verkeer, gebruiksverplichtingen, niet-productieve omgevingen en Kubernetes. Nu komen er variabelen die moeilijker te beheersen zijn:kosten per token, inferentie, training, GPU’s, multimodale modellen, agents die meerdere oproepen doen, lange prompts en beheerde AI-diensten die zonder hetzelfde niveau van governance groeien als traditionele infrastructuur.
De FinOps Foundation signaleert deze verandering: 63% van de FinOps-professionals beheert nu uitgaven gerelateerd aan AI, tegenover 31% vorig jaar. Dat is een belangrijke vooruitgang, maar onthult ook het tegenovergestelde probleem: veel organisaties gebruiken GenAI zonder een volledig beeld te hebben van de werkelijke kosten van hun modellen, agents en GPU-belastingen.
AI heeft een gevaarlijke eigenschap voor budgetten: het schaalt zeer snel op wanneer het werkt, maar ook wanneer het niet werkt. Teams kunnen tientallen experimenten lanceren, documenten indexeren, agents inzetten op repositories, sandbox-omgevingen maken, verschillende modellen testen of de contextvensters vergroten, zonder dat de kosten direct zichtbaar zijn. Pas later volgt de rekening.
In traditionele infrastructuur was een onderbenutte virtuele machine al problematisch. In AI kan een dure GPU, die niet volledig wordt benut, een veel groter probleem zijn. Volgens analyse gedeeld door Zop ligt de gemiddelde GPU-bezetting in cloudomgevingen rond de 23%, wat een enorm laadmaximum biedt voor capaciteit die betaald wordt maar niet wordt gebruikt. Een voorbeeld in de sector geeft aan dat een NVIDIA H100-instantie op AWS tussen de 25.000 en 98.000 dollar per jaar kost, ongeveer 21.250 tot 83.300 euro. Bij lage werkelijke gebruiksgraden loopt de effectieve uurtokost enorm op.
Waar gaat het geld verloren?
De verspilling in de cloud is geen enkele oorzaak. Het is een optelsom van slechte technische gewoonten, gebrek aan governance en het ontbreken van duidelijke verantwoordelijken. Wanneer we uitgaan van een potentieel verspild bedrag van 254 miljard euro in 2026, geeft de verdeling per categorie een vrij treffend beeld:
| Categorie verspilling | Geschat aandeel | Impact op 254 miljard euro |
|---|---|---|
| Inactieve computercapaciteit | 35% | 88,9 miljard euro |
| Overschaduwde instanties | 25% | 63,5 miljard euro |
| Ongebruikte opslag | 15% | 38,1 miljard euro |
| Verloren snapshots | 10% | 25,4 miljard euro |
| Slecht geoptimaliseerde datatransfers | 10% | 25,4 miljard euro |
| Niet-gebruikte licenties | 5% | 12,7 miljard euro |
Inactieve computing blijft de grootste bron van verlies. Datadog heeft in kostenanalyses aangetoond dat veel organisaties lange perioden inactieve instanties houden en dat het identificeren van overschaduwde of verouderde resources lastig blijft, vooral in ephemere en complexe omgevingen. Bij containers is hetzelfde: clusters worden ontworpen om niet tekort te schieten, maar worden nauwelijks gereviewd na opzet.
Niet-productieve omgevingen vormen een andere gemakkelijk te voorkomen verliespost. Ontwikkel-, test- en staging-omgevingen die 24/7 aanstaan als ze slechts 20, 30 of 40 uur per week worden gebruikt. Door ze buiten werktijd uit te schakelen, onderhoudsvensters in te plannen, ephemere infrastructuur te gebruiken of resources na prissie te verwijderen, kunnen snel grote besparingen worden gerealiseerd zonder de productie te beïnvloeden.
Hier ligt een belangrijke sleutel: niet alle besparingen vereisen uitgebreide migraties of complexe herontwerpen. Sommige maatregelen zijn puur operationeel: juiste labeling, toewijzen van ownership, opschonen van verwaarloosde resources, plannen uitschakelen, resources herdimensioneren, standaardiseren van commitments bij stabiele vraag, automatische waarschuwingen instellen en vooral de cloudfactuur niet langer uitsluitend als financieel probleem te zien.
Geen goedkoop cloud zonder discipline
FinOps draait niet om minder uitgeven per definitie. Het gaat om bewust uitgeven. Een bedrijf kan meer uitgaven aan cloud hebben terwijl het groeit, klanten verwelkomt of AI-producten op de markt brengt die inkomsten genereren. Het probleem ontstaat wanneer niemand kan verklaren welk deel van de uitgaven daadwerkelijk produktiewaarde levert en welk deel simpelweg wordt opgestookt.
De maturiteit blijft beperkt. Veel organisaties beschikken al over dashboards, maar handelen er niet echt naar. Ze zien de factuur, verdelen de kosten over teams en bespreken die tijdens meetings. Maar echte infrastructuurverbeteringen blijven vaak handmatig, traag of politiek gevoelig. HashiCorp wijst in hun rapport over cloudcomplexiteit op het gebrek aan zichtbaarheid als een grote belemmering voor het beheer van moderne infrastructuren, vooral in multi- en hybrid-cloudomgevingen.
AI maakt deze kloof tussen zien en handelen nog kostbaarder. Een maandelijkse kostendashboard volstaat niet meer wanneer een agent duizenden calls kan doen of een team GPU’s kan reserveren voor dagen. Bedrijven zullen grenzen nodig hebben, budgetten per model, bijna realtime-waarschuwingen, automatische selectie van modellen op basis van kosten en kwaliteit, caching, kwantisering, het uitschakelen van inactieve workloads en een veel fijnmazigere toewijzing.
De CFO moet hierbij betrokken worden voordat het probleem te groot wordt. De cloud is niet langer slechts een technische beslissing. In 2026, met een markt boven de 875 miljard euro en een potentieel verspild bedrag dat rond de 254 miljard euro kan liggen, wordt cloud governance een kwestie van marge, concurrentiekracht en strategisch inzicht.
De conclusie voor een technisch medium is helder: AI verhoogt niet alleen de vraag naar cloud, maar legt ook de slechtste praktijken bloot. Bedrijven die al slecht met virtuele machines, opslag en Kubernetes omgaan, zullen nog slechter omgaan met GPU’s, tokens en agents als ze hun processen niet aanpassen. De cloud wordt niet plots duurder. Wat gebeurt, is dat de factuur meer dan ooit laat zien hoeveel het kost om de cloud goed te besturen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel geld wordt er in 2026 verspild aan cloud?
Door het toepassen van het geschatte 29% verspillingpercentage van Flexera op de voorspelde markt van Forrester voor 2026, komt het verspilde bedrag uit op ongeveer 254 miljard euro.
Waarom verhoogt AI de verspilling in de cloud?
Omdat het variabele en dure workloads introduceert zoals GPU’s, inferentie, tokens, agents en lange contextvensters. Zonder controle groeien deze consumpties sneller dan de financiële zichtbaarheid.
Wat is FinOps en waarom is het nu belangrijk?
FinOps is een praktijk die engineering, financiën en business combineert om cloudkosten inzichtelijk te maken, verantwoordelijkheid toe te wijzen en te optimaliseren zonder de innovatie te stoppen. Met AI wordt dit nog crucialer.
Waar liggen de snelste besparingen?
In ontwikkel-, test- en staging-omgevingen die onnodig dag en nacht actief zijn, overschaduwde instanties, ongebruikte resources, opslag zonder gebruik en slecht beheerde use commitments.
Bron: Artificial Intelligence nieuws