De Europese Commissie heeft een nieuw pakket voor technologische soevereiniteit gepresenteerd, dat een diepgaande politieke koerswijziging markeert in de digitale strategie van het continent. Brussel wil de structurele afhankelijkheid van halfgeleiders, kunstmatige intelligentie, cloud en open source software verminderen—vier sectoren die niet langer als louter economische indelingen worden beschouwd, maar als kritieke infrastructuren voor ziekenhuizen, energienetwerken, openbare diensten, bedrijven en overheidsinstellingen.
Het pakket omvat twee wetgevende voorstellen: de Chips Act 2.0 en de Cloud and AI Development Act, evenals een nieuwe Europese open-source strategie en een routekaart voor de digitalisering van het energiesysteem met behulp van kunstmatige intelligentie. Het uitgesproken doel is het versterken van de digitale autonomie van Europa, zonder de markt af te sluiten voor gelijkgestemde partners, maar met meer Europees toezicht op gegevens, toeleveringsketens, rekenkracht en essentiële infrastructuren.
De voorzitter van de Commissie, Ursula von der Leyen, vat de aanpak samen met een zin die de nieuwe toon van Brussel definieert: Europa kan het zich niet veroorloven afhankelijk te zijn van derden voor technologieën die ziekenhuizen, elektriciteitsnetten en veilige diensten operationeel houden. De politieke boodschap is helder: de Europese Unie wil van reguleren over technologie overstappen naar het opbouwen van meer eigen capaciteit.
Chips Act 2.0: Europa wil de halfgeleiders, AI en industriële vraag dichterbij brengen
De eerste pijler van het pakket richt zich op halfgeleiders. De oorspronkelijke Chips Act, sinds 2023 van kracht, was Europa’s eerste reactie op de kwetsbaarheden in de wereldwijde chipsketen. Toch erkent de Commissie dat Europa nog steeds afhankelijk is van derde landen voor geavanceerde productie en ontwerpdiensten van halfgeleiders.
De nieuwe versie, Chips Act 2.0, streeft ernaar vergunningen te versnellen, de samenwerking met gelijkgestemde partners te versterken, een label van excellentie te creëren voor Europese regio’s die gespecialiseerd zijn in halfgeleiders, en de connectie tussen chipproducenten en industriële klanten te verbeteren. Brussel wil zich vooral richten op groeisegmenten zoals datacenters, cloudproviders en gigafabricage van AI om binnen het continent de vraag te stimuleren.
Volgens gegevens van de Commissie zou kunstmatige intelligentie-componenten in 2030 meer dan 70% van de markt voor halfgeleiders kunnen uitmaken. Dit betekent dat de strijd om chips niet alleen meer gaat om gebruik in mobiele telefoons, auto’s of industriële elektronica, maar ook om accelerators, geheugen, netwerken, geavanceerde verpakking, energierenovatie en fabricagemogelijkheden voor AI.
De uitdaging is immens. Europa heeft sterke punten in litografische systemen, vermogenselektronica, industriële halfgeleiders en bepaalde automobielsegmenten, maar leidt niet in de fabricage van toonaangevende nodes of in het ontwerp van AI-accelerators op de schaal van de VS of Azië. Chips Act 2.0 probeert deze kloof deels te overbruggen, maar het succes zal afhangen van daadwerkelijke investeringen, bureaucratische doorvoersnelheid en duurzame industriële vraag.
Cloud en AI Development Act: meer datacenters, maar met soevereiniteit en duurzaamheid
Het tweede belangrijke onderdeel is de Cloud and AI Development Act, een van de meest relevante voorstellen binnen het pakket. De Commissie wil de capaciteit van datacenters in Europa verdrievoudigen in de komende vijf tot zeven jaar en de adoptie van AI in bedrijven, overheden en strategische sectoren versterken.
Deze maatregel maakt deel uit van het AI Continent Action Plan en richt zich op een van Europa’s grote knelpunten: het gebrek aan eigen rekenkracht voor het trainen, inzetten en exploiteren van grootschalige AI-modellen. Zonder datacenters, energie, cloud, netwerken en software blijft de ambitie dat Europa een AI-onderwerp blijft in theorie.
De toekomstige wet beoogt de regels voor het uitrollen van datacenters in de EU te vereenvoudigen, met speciale aandacht voor duurzame en innovatieve faciliteiten. Ook wordt een Europees uniform kader geïntroduceerd voor het beoordelen van cloud- en AI-soevereiniteit. Dit kan de markt aanzienlijk veranderen door een duidelijk onderscheid te maken tussen een louter geografisch gelokaliseerde cloud-regio en een infrastructuur die daadwerkelijk onder Europees controle staat volgens Europese criteria.
De Commissie benadrukt dat het grootste deel van de markt open blijft voor gelijkgestemde partners. Maar het verschil zit hem in de details: voor kritische toepassingen en gevoelige data wil Europa meer garanties op jurisdictie, controle, derde-landinterferentie, veiligheid en veerkracht. Dit kan invloed hebben op overheidsaanbestedingen, gereguleerde sectoren en bedrijven die met bijzonder vertrouwelijke informatie werken.
Het pakket bevestigt ook dat Brussel in juli een aanbesteding zal lanceren voor AI-Gigafactories, na het principeakkoord van de EuroHPC Raad op 1 juni. Deze fabricageclusters moeten Europa voorzien van grote AI-rekenfaciliteiten, maar het blijft onduidelijk welke bedrijven hier gebruik van zullen maken, hoe ze gefinancierd worden en welke rol Europese leveranciers daarbij spelen ten opzichte van niet-Europese gigafabrikanten.
Open source en energie: twee prioriteiten die Brussel niet langer als secundair beschouwt
Het derde onderdeel is de open-source strategie. De Commissie herinnert eraan dat Europa meer dan drie miljoen bijdragers telt aan open source projecten en wil deze basis benutten als strategisch voordeel. Het doel is het opschalen van soevereine alternatieven op het gebied van cloud, AI, internettechnologieën, cybersecurity en halfgeleiders.
Dit is essentieel omdat digitale soevereiniteit niet alleen afhangt van waar de data worden opgeslagen. Ook de software die de infrastructuur bedient, de standaarden, interoperabiliteit en de capaciteit om kritische onderdelen te auditen, onderhouden en aanpassen, spelen een grote rol. De Commissie wil het gebruik van open-source oplossingen in overheden stimuleren met richtlijnen voor inkoop, best practices en ondersteuning voor initiatieven zoals het Open Internet Stack.
Het vierde onderdeel richt zich op energie. Digitalisering en AI zullen in Europa de energievraag verhogen, vooral door de groei van datacenters. De nieuwe routekaart voor digitalisering en AI in de energiesector streeft ernaar deze infrastructuren integraler, duurzaam en transparanter in het energienet te integreren.
Brussel wil samenwerking tussen energie en digitalisering faciliteren om een schone energievoorziening te garanderen, water- en hulpbronnen te beschermen, slimme meters te implementeren en soevereine AI-modellen te ontwikkelen die worden getraind met Europese data. Het doel is dat digitalisering het elektriciteitssysteem efficiënter maakt, en niet concurreren met het bestaande net.
Deze sectie van het pakket wordt bepalend. Europa kan wel ambitieuze plannen voor AI, chips en cloud goedkeuren, maar zonder betrouwbare energievoorziening, vergunningen, netaansluitingen en maatschappelijke acceptatie is er geen echte capaciteit. De Commissie lijkt in te zien dat technologische soevereiniteit niet alleen via wetgeving wordt opgebouwd, maar vooral via fysieke infrastructuur.
Het pakket moet nog met het Europees Parlement en de Raad worden besproken voordat het definitief wordt vastgesteld. Ook is er nog overleg nodig met de lidstaten, het EIB en andere actoren om een europees financieringskader op te zetten. De richting is duidelijk: Europa wil niet alleen de wereldwijde technologische regulator blijven, maar ook als mondiale industriële speler optreden.
Veelgestelde vragen
Wat heeft de Europese Commissie gepresenteerd?
Ze heeft het Europese pakket voor technologische soevereiniteit gepresenteerd, met maatregelen voor halfgeleiders, kunstmatige intelligentie, cloud, open source en digitalisering van het energiesysteem.
Wat is de Chips Act 2.0?
Een nieuw voorstel om de Europese capaciteit in halfgeleiders te versterken, vergunningen te versnellen, strategische projecten te ondersteunen en de chipindustrie beter te verbinden met sectoren zoals datacenters, cloud en AI.
Wat is de doelstelling van de Cloud and AI Development Act?
Het streven is om de capaciteit van datacenters in Europa in vijf tot zeven jaar te verdrievoudigen, de adoptie van AI te versterken en een Europees kader te creëren om cloud- en AI-soevereiniteit te beoordelen.
Waarom is open source opgenomen in het pakket?
Omdat Brussel digitale oplossingen wil stimuleren die meer soeverein, auditbaar en interoperabel zijn, bijvoorbeeld op het gebied van cloud, AI, cybersecurity, internettechnologieën en halfgeleiders.
vía: LinkedIn