Een SATA II SSD uit 2010 overschrijdt 1 PB weggeschreven data en heropent het debat over de levensduur

Een SATA II SSD van meer dan tien jaar geleden heeft opnieuw bewezen dat de officiële cijfers over duurzaamheid niet altijd het hele verhaal vertellen. Het kanaal WolfyTech heeft een SanDisk P4 van 64 GB, een apparaat dat in 2010 werd gelanceerd en ontworpen voor lichte systemen zoals netbooks, tablets en ultra-dunne laptops, onderworpen aan een extreme schrijftest tot een schreef van maar liefst 1 petabyte. Het apparaat bleef operatief.

Dit is opvallend omdat de officiële weerstand van de SanDisk P4 van 64 GB op 40 TBW (Terabytes Written) stond. Met andere woorden, de SSD zou 1.000 TB kunnen schrijven, 25 keer meer dan de door de fabrikant gegarandeerde waarde. Tijdens de test was het apparaat bovendien meer dan 60.000 uur in werking en had het meer dan 1.100 opstartcycli doorstaan, volgens de verzamelde gegevens.

Dit betekent niet dat alle SSD’s hun officiële TBW 25 keer zullen overtreffen. Het betekent ook niet dat het verstandig is om kritische apparaten tot het uiterste te pushen. Maar het helpt wel om een veelvoorkomende angst weg te nemen: dat een SSD onmiddellijk kapotgaat wanneer de TBW-waarde wordt bereikt. De werkelijkheid is genuanceerder. TBW is een indicatie van gegarandeerde of geschatte duurzaamheid, geen afwijzing of onvermijdelijk falen.

Wat was de SanDisk P4?

De SanDisk P4 behoort tot een andere periode van flashopslag. Het werd in 2010 aangekondigd, toen SSD’s nog vrij duur en klein waren, en net begonnen waren de traditionele harde schijven in ultralichte laptops te vervangen. Het is niet vergelijkbaar met de hedendaagse NVMe SSD’s op PCIe 4.0 of 5.0, die snelheden van meerdere GB/s kunnen bereiken bij lezen en schrijven.

De P4 maakte gebruik van een SATA II-interface, met ondersteuning voor SATA 2.6, en was verkrijgbaar in verschillende capaciteiten en formaten. Voor de 64 GB-versie lagen de specificaties qua sequentiële prestaties op een bescheiden niveau volgens de huidige maatstaven: tot 160 MB/s lezen en 100 MB/s schrijven. Destijds was dat voldoende om een duidelijke verbetering te bieden ten opzichte van kleine mechanische harde schijven.

Het belangrijkste technische detail is de NAND MLC van 32 nm. In tegenstelling tot veel moderne TLC- of QLC-NAND, die dichter en goedkoper zijn per gigabyte, had deze 2D MLC-geheugen fysiek grotere cellen en in veel gevallen een hogere levensduur per schrijfcyclus. Het was niet snel of efficiënt volgens moderne standaarden, maar kon wel behoorlijk robuust zijn.

TBW is geen expiratiedatum

TBW staat voor Terabytes Written ofwel het totale aantal gegarandeerde of geschatte geschreven terabytes. Het geeft aan hoeveel data de fabrikant garandeert dat de SSD gedurende de verwachte levensduur kan schrijven. Voor de SanDisk P4 van 64 GB was dat 40 TBW.

De verwarring ontstaat wanneer TBW wordt geïnterpreteerd als een harde limiet. Dat is niet het geval. Een SSD stopt meestal niet meteen met werken na het bereiken van die grens. In plaats daarvan stopt de fabrikant met de garantie van de weerstand. Daarna bevindt het apparaat zich in een grijze zone: het kan nog jaren blijven functioneren of kan tekenen van slijtage vertonen zoals defecte sectoren, prestatie-afname of een abrupt falen.

De TBW-waarde hangt af van verschillende factoren: het type NAND, de capaciteit, overprovisioning, controller, firmware, slijtagebeheersing, temperatuur, schrijfpatronen en interne vermeerdering. Twee SSD’s met dezelfde TBW kunnen zich heel anders gedragen afhankelijk van of ze sequentieel of klein willekeurig schrijven, en hoelang, doen.

Waarom deze SSD zo lang standhield

De resultaten van de SanDisk P4 kunnen worden toegeschreven aan een combinatie van factoren. Ten eerste de oude maar potentieel duurzame NAND MLC van 32 nm. Ten tweede zijn de officiële TBW-cijfers vaak conservatief, omdat fabrikanten garanties moeten geven voor fabricagevariaties, gebruiksomstandigheden, temperatuur, gemengde belasting en algemene garanties.

Ook speelt de aard van de test een rol. Volgens het geanalyseerde rapport werden doorgaans cache-geschreven data continu naar de SSD gestuurd. Dit kan invloed hebben op hoe de SSD intern met operaties omgaat. Een synthetische test is niet hetzelfde als jaren langdurig gebruik met uitschakelingen, temperatuurfluctuaties, firmware-updates, bestandsystemen en variaties in schrijfdichtheden en stroomuitval.

De SanDisk P4 maakte gebruik van technologieën zoals nCache, een niet-volatiele SLC-cache die kleine writes opvangt en later consolideert in MLC-geheugen. Zulke mechanismen verbeteren het prestatieniveau en helpen bij het egaliseren van schrijfpatronen, maar maken de SSD niet immuun voor slijtage.

Geen eerste voorbeeld van een SSD die de officiële weerstand ver overschrijdt

Dit geval doet denken aan andere historische experimenten. Het Tech Report publiceerde jaren geleden een weerstandstest op verschillende consumenten-SSD’s die eindigde nadat ze meer dan 2,4 PB hadden geschreven. De Samsung 840 Pro was de laatste die overbleef, met een waarde die ruim boven de nominale resistentie uitkwam. Die test hielp de angst weg te nemen dat SSD’s snel zouden slijten bij normaal gebruik.

Maar het waarschuwde ook dat de tests met kleine monsters werden uitgevoerd: één of twee exemplaren van elk model. Dit is niet representatief voor alle units. Eén kan uitzonderlijk goed presteren, een andere eerder falen, en firmware-specifieke gedragingen onder extreme belasting kunnen verschillen.

De logische conclusie is dat SSD’s meestal duurzamer zijn dan veel gebruikers denken. Tegelijkertijd mag een extreem geval niet suggereren dat goede praktijken kunnen worden genegeerd.

Voor gemiddelde gebruikers is weerstand zelden het probleem

In een huiscomputer, zakelijke laptop of gaming-systeem verloopt een SSD meestal via veroudering door capaciteit, interface of prestaties voordat de NAND fysiek uitvalt. Een gebruiker die af en toe games speelt, bestanden downloadt, foto’s bewerkt of standaardapplicaties gebruikt, doet meestal jaren met een moderne SSD voordat de TBW wordt bereikt.

Zelf een 1 TB-SSD met 600 TBW, wat gangbare waarden zijn, zou dagelijks zo’n 100 GB kunnen schrijven en dat 16 jaar volhouden. Vrijwel niemand schrijft op die schaal dagelijks data, laat staan consequent.

Voor de meeste gebruikers volstaat het om betrouwbare merken te kopen, de SSD niet volledig te vullen, back-ups te maken, de slimme functies te monitoren en niet obsessief te zijn over elk geschreven gigabyte.

In servers en professionele werkbelastingen moet u TBW wel serieus nemen

In professionele omgevingen spelen factoren zoals grote databaseloads, logbestanden, caches, virtualisatie, zware videobewerking, AI-projecten en continue opname een grote rol. Daar is de TBW-waarde, DWPD (Drive Writes Per Day) en de soort SSD zeer relevant.

Een consumenten-SSD kan langer meegaan dan verwacht, maar is niet bedoeld voor de constante belasting van enterprise-SSD’s. Professionele modellen bieden meer overprovisioning, betere bescherming tegen stroomuitval, firmware gericht op consistentie, meer bruikbare SMART-metrics, hogere weerstand en garanties afgestemd op intensief gebruik.

Het SanDisk P4-verhaal mag niet worden gebruikt als reden om oude SSD’s in kritieke systemen te plaatsen. Het toont dat de marge groot kan zijn, maar dat planning en monitoring altijd nodig blijven.

Levensduur en databehoud

De schrijfwijdte is niet het enige belangrijk. Naarmate NAND ouder wordt, kan ook het databehoud verslechteren, vooral bij lange periodes zonder voeding. Een versleten SSD kan nog functioneren tijdens een schrijftest, maar is mogelijk niet geschikt voor het lang bewaren van kritische gegevens.

Ook kunnen andere onderdelen falen: controller, firmware, interne DRAM, voeding, SATA/NVMe-controller of zelfs een defecte soldering. Een SSD sterft niet alleen door write-cycli te bereiken; net als andere elektronica kan het door meerdere oorzaken uitvallen.

Daarom blijft back-ups maken de belangrijkste voorzorgsmaatregel, ook als de SSD indrukwekkend lang meegaat. Een SSD die 1 PB kan schrijven, is bijzonder, maar dat verandert niets aan de basisregel: elk apparaat kan falen.

Waar op letten bij aankoop van een SSD vandaag

Deze informatie onderstreept dat je bij de keuze van een SSD niet alleen naar de snelheid moet kijken. Die is zichtbaar en verkoopt goed, maar is niet altijd het belangrijkste. Voor algemeen gebruik in laptops of desktops kunnen capaciteit, garantie, controller, NAND-type, temperatuur en reputatie van het model belangrijker zijn dan een maximale snelheid in MB/s.

Voor intensieve belading blijven factoren zoals TBW een nuttige maatstaf. Niet omdat het een exacte limiet is, maar omdat het helpt modellen te vergelijken. Een 1 TB-SSD met 300 TBW is niet hetzelfde als een met 1200 TBW. In servers moet je ook kijken naar DWPD, bescherming tegen stroomuitval en prestaties onder langdurige belasting.

Wees ook voorzichtig met te simplistische conclusies. Een oude SSD met MLC kan lang meegaan, maar een moderne NVMe van hoge kwaliteit biedt veel meer capaciteit, snelheid, efficiëntie en beveiligingsfuncties. Nostalgie moet niet de doorslag geven bij aankoop.

Een test die helpt de angst weg te nemen, geen vrijbrief voor risicovol gebruik

Het SanDisk P4-verhaal van WolfyTech is opvallend doordat het drie elementen combineert: een oude eenheid, een grens die ver werd overschreden en een resultaat dat de verwachtingen tart. Het herinnert eraan dat fabrikanten doorgaans conservatieve cijfers publiceren, en dat TBW niet een exacte aftelling betekent.

Het laat ook zien hoe opslag is veranderd. In 2010 was een 64 GB SATA II SSD een grote verbetering ten opzichte van een laptop-HDD. Tegenwoordig past die capaciteit in een goedkope geheugenkaart en lijken de snelheden traag. Toch heeft deze unit bewezen dat flashgeheugen, goed beheerd, een veel langere levensduur kan hebben dan verwacht.

De praktische conclusie: gebruik je SSD niet tot hij uitvalt. Maar wees gerust dat voor normaal gebruik in een huis- of kantoorsituatie, schrijven naar een moderne SSD geen probleem hoeft te zijn. SSD’s zijn gemaakt om te schrijven. Ze vervangen geen goede back-upstrategie.

Voor consumenten betekent dat dat de meeste gebruikers hun SSD eerder zullen vervangen vanwege capaciteit, technologische vooruitgang of vervanging van apparatuur dan door slijtage. Bedrijven moeten blijven monitoren, dimensioneren en de juiste eenheden kopen voor de belasting. Extreme experimenten kunnen leuk en leerzaam zijn, maar daadwerkelijke betrouwbaarheid krijgt men door monitoring, redundantie en gecontroleerde back-ups.

Veelgestelde vragen

Wat is er gebeurd met de SanDisk P4?

WolfyTech heeft een SanDisk P4 van 64 GB, een SATA II SSD uit 2010, onderworpen aan een extreme test tot 1 PB geschreven zonder dat de eenheid faalde.

Wat was de officiële resistentie van de SSD?

De 64 GB-variant had een officiële resistentie van 40 TBW, wat betekent dat 1 PB schrijven ruim 25 keer die waarde overschrijdt.

Betekent dit dat alle SSD’s 25 keer langer meegaan dan de geadverteerde waarde?

Nee. Het is een test op één specifieke unit en met een bepaalde belasting. Andere SSD’s kunnen heel anders presteren: ze kunnen veel boven hun TBW uitstrepen of eerder falen, afhankelijk van model, gebruiksomstandigheden, firmware en temperatuur.

Wat betekent TBW?

TBW staat voor Terabytes Written. Het geeft aan hoeveel data de fabrikant garandeert dat een SSD tijdens de verwachte gebruiksperiode kan schrijven.

Moet ik me zorgen maken over TBW bij normaal thuisgebruik?

In de meeste gevallen niet. Voor kantoorwerk, browsen, gamen en algemeen gebruik wordt een SSD meestal vervangen vanwege veroudering of technologische updates, voordat de TBW relevant wordt.

Wanneer maakt TBW wel uit?

In professionele omgevingen zoals servers, databanken, logbestanden, caches, virtualisatie, zware videobewerking, AI-projecten en continue opname is TBW, samen met DWPD en de soort SSD, zeer belangrijk. Hier is het essentieel om te kiezen voor modellen met hoge weerstand en deze goed te monitoren.