De explosie van kunstmatige intelligentie beïnvloedt iets dieper dan de prijs van geheugen: de machtsverhouding tussen fabrikanten en klanten verandert. Samsung, SK hynix, Micron en andere grote leveranciers sluiten meerjarige contracten af die de levering tot het einde van het decennium garanderen. In sommige gevallen omvatten deze ook voorschotten, financiële verplichtingen, take-or-pay-clausules en minimumprijzen. Een analyse van DigiTimes schat dat de vooruitbetalingen, voorschotten en garanties verbonden aan deze nieuwe contracten ongeveer 38 miljard dollar bedragen, hoewel die positie van voorkeursleverancier mogelijk begint af te zwakken wanneer vanaf 2028 en 2029 nieuwe productiefaciliteiten op volle capaciteit gaan draaien.
De kernpunten van de nieuwe geheugemarkt in 30 seconden
- De schaarste veroorzaakt door AI heeft fabrikanten ongebruikelijke onderhandelingsmacht gegeven.
- Micron heeft al 16 strategische overeenkomsten getekend tot 2030, met verwachte deposits en verplichtingen van 22 miljard dollar.
- De contracten bevatten gegarandeerde volumes, minimumprijzen en take-or-pay-verplichtingen.
- Samsung, SK hynix en andere fabrikanten verzekeren zich ook van langetermijnorders.
- Het evenwicht kan veranderen rond 2029, wanneer nieuwe fabrieken daadwerkelijk capaciteit toevoegen aan de markt.
Deze verandering is belangrijk omdat de geheugensector historisch gezien wordt gekenmerkt door zeer cyclische periodes. Wanneer de productie te veel toenam, daalden de prijzen, versmald werden de marges en investeringen werden gereduceerd. AI zorgt er nu, althans tijdelijk, voor dat een deel van die volatiliteit wordt vervangen door een veel voorspelbaarder model.
Micron geeft aan hoever het bedrijfsmodel is veranderd
Het meest transparante voorbeeld is Micron.
De firma bevestigde in juni dat ze 16 Strategic Customer Agreements (SCA) had gesloten met klanten uit datacenters, consumenten-electronica en de autosector. De meeste duren ongeveer vijf jaar, van 2026 tot eind 2030.
Het zijn geen eenvoudige intentieverklaringen.
De contracten bevatten bindende verplichtingen over bepaalde volumes en werken voor een groot deel onder een take-or-pay-model: de klant verplicht zich tot afname van de afgesproken hoeveelheid, zelfs als zijn behoeften later veranderen.
Micron beweert dat deze 16 overeenkomsten ongeveer 20% van haar DRAM- en een derde van haar NAND-volume vertegenwoordigen gedurende de contractperiode. Veertien van hen hebben daarnaast minimale contractinkomsten die in totaal ongeveer 100 miljard dollar waard zijn voor de resterende looptijd.
De prijsstructuur is ook uitzonderlijk voor een industrie die bekend staat om haar schommelingen.
Grote contracten stellen meestal:
- een maximumbedrag voor bepaalde producten;
- een minimale prijs gedurende de contractduur;
- gegarandeerde aantallen;
- voorschotten of financiële verplichtingen van de klant.
Micron verwacht zo’n 22 miljard dollar te ontvangen uit deposits en andere financiële verplichtingen, waarvan ongeveer 18 miljard dollar in cash.
Een duidelijker teken van machtsverschuiving is moeilijk te vinden: in plaats van enkel te strijden om geheugen te verkopen, zorgt de fabrikant dat de koper miljoenen- of miljardenbedragen vooraf betaalt om toekomstige capaciteit veilig te stellen.
Het betalen voor geheugen is niet meer alleen voor de hardware zelf
Om deze situatie te begrijpen, moeten we kijken naar wat er met AI gebeurt.
De nieuwe systemen vereisen enorme hoeveelheden:
HBM + DDR5 + LPDDR + NAND voor zakelijk gebruik + hoge-snelheid opslag
GPU’s voor AI zijn vooral afhankelijk van HBM, maar servers zelf hebben ook grote hoeveelheden conventionele DRAM nodig.
Samsung bijvoorbeeld heeft strategische overeenkomsten gesloten voor de levering van HBM4 aan AMD en DDR5-oplossingen voor de komende generaties EPYC-processors en systemen als Helios.
Het bedrijf onderhoudt bovendien een samenwerking met OpenAI, waarbij de potentiële vraag gerelateerd aan Stargate volgens Samsung kan oplopen tot 900.000 DRAM-wafels per maand.
Micron heeft ook een meerjarencontract afgesloten voor geheugen en opslag met Anthropic.
In dit scenario betekent het gebrek aan geheugen voor hyperscalers of modelontwikkelaars dat data-centers maandenlang vertraging kunnen oplopen, wat wordt gemeten in miljarden dollars.
Daarom is het product dat wordt gekocht niet alleen de chip zelf.
Er wordt ook betaald voor garantie op toelevering.
De 38 miljard dollar geeft een nuance
DigiTimes schat dat fabrikanten van geheugen in totaal ongeveer 38 miljard dollar aan voorschotten, deposits en garanties hebben lopen gekoppeld aan leveringscontracten.
Deze cijfers moeten met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd omdat verschillende financiële mechanismen worden samengevoegd en niet alles uitsluitend op DRAM betrekking heeft.
SanDisk, bijvoorbeeld, is vooral een NAND-fabrikant en heeft haar eigen model voor meerjarige contracten geïntroduceerd, genaamd New Business Model (NBM).
In augustus bevestigde het bedrijf dat ze tien van dergelijke overeenkomsten had ondertekend, nadat vijf nieuwe contracten waren toegevoegd in haar vierde fiscale kwartaal. Ook in haar financiële rapportages worden voorschotten en deposito’s gerapporteerd die aan deze contracten zijn gekoppeld.
Daarom is het nauwkeuriger om te spreken over geheugenfabrikanten in het algemeen, en niet enkel over DRAM-fabrikanten, wanneer je de totaalwaarde van DigiTimes gebruikt.
Wat wel duidelijk is, is de richtingsverandering op de markt: leveranciers vervangen een steeds groter deel van hun traditionele verkopen door meerjarige verplichtingen die hun blootstelling aan latere prijsdalingen beperken.
Het oude geheugencyclus begint er anders uit te zien
Decennia lang waren DRAM en NAND zeer cyclische markten.
Het patroon was bekend:
- De vraag neemt toe.
- Fabrikanten investeren in meer capaciteit.
- Het aanbod overstijgt uiteindelijk de vraag.
- De prijzen storten in.
- Fabrikanten snijden in productie en investeringen.
- Het cycle herbegint weer.
De nieuwe contracten proberen dat mechanisme gedeeltelijk te doorbreken.
Als een producent een minimumprijs heeft en een klant zich verplicht tot het afnemen van bepaald volume, is de impact van de volatiliteit op de spotmarkt minder groot.
Micron beweert dat de minimale prijzen in sommige van haar SCA-contracten zouden kunnen zorgen dat de brutomarges hoog blijven, zelfs in de zwakkere fasen van de cyclus.
Dit betekent niet dat de geheugensector niet meer cyclisch is, maar wel dat een toenemend deel van het aanbod beschermd kan worden tegen de meest abrupte schommelingen.
De machtspositie van fabrikanten staat onder druk
De grote vraag is hoe lang deze situatie standhoudt.
Op dit moment blijft het aanbod zeer beperkt. Micron verwacht dat de marktomstandigheden tot ver na 2027 nog gespannen blijven en heeft nog geen duidelijk zicht op wanneer productie het vraagstuk kan bijbenen.
Maar de industrie investeert enorme bedragen.
SK hynix heeft zojuist goedgekeurd 54,3 biljoen wonen, ongeveer 38 miljard dollar, voor nieuwe fabrieken voor DRAM, HBM en NAND in Yongin en Cheongju. Het bedrijf verwacht de eerste cleanrooms van M17 eind 2028 te openen en die van Y2 in juni 2029.
Micron breidt ook haar capaciteit uit in de VS. De eerste nieuwe DRAM-plant in Idaho gaat naar verwachting halverwege 2027 produceren, terwijl een tweede faciliteit eind 2028 operationeel zou moeten zijn.
De conclusie is duidelijk: 2028 en 2029 kunnen cruciale jaren worden voor het evenwicht tussen aanbod en vraag.
Als de nieuwe fabrieken volgens planning beginnen te produceren en de groei van AI-trends afvlak, krijgen klanten weer meer onderhandelingsmacht.
Blijft de vraag zelfs nog sneller groeien dan de capaciteit, dan zouden de huidige meerjarige contractmodellen nog langer kunnen blijven bestaan.
Het is daarom te voorbarig om 2029 te beschouwen als het exacte moment waarop fabrikanten hun machtspositie verliezen. Het is beter dat te zien als een periode waarin deze uitzonderlijke situatie mogelijk begint te worden getest.
Klanten financieren indirect de uitbreiding
Een andere interessante financiële consequentie is dat.
Wanneer een klant duizenden miljarden vooruitbetaalt om capaciteit veilig te stellen, voorziet hij de fabrikant van liquiditeit voordat het product volledig is geleverd.
Micron benadrukt dat deze deposits geleidelijk worden terugbetaald tijdens de tweede helft van de contractperiode en worden beschouwd als financieringsstromen, niet als directe inkomsten.
Toch bieden ze een aanzienlijk voordeel.
Fabrikanten doen enorme investeringen, terwijl ze tegelijkertijd nieuwe fabrieken bouwen, apparatuur aanschaffen en geavanceerdere fabricagenodes ontwikkelen.
De klant garandeert de toekomstige vraag en levert liquiditeit, terwijl de fabrikant inzicht krijgt in de inkomsten en het risico op onderbenutting van capaciteit vermindert.
Voor beide partijen volgt hieruit een logische economische rationale.
Wat gebeurt er als er in 2029 te veel capaciteit komt?
Dit wordt de grote proef voor het nieuwe model.
Het bouwen van halfgeleiderfabrieken kost jaren. De problemen ontstaan wanneer beslissingen die tijdens de schaarste zijn genomen, pas effect krijgen wanneer de markt al is veranderd.
Als Samsung, SK hynix en Micron tegelijk grote hoeveelheden capaciteit toevoegen en de vraag minder snel groeit dan verwacht, kan het oude probleem terugkeren: een overaanbod.
Minimumprijscontracten zouden een deel van de inkomsten kunnen beschermen, maar niet alle toekomstige capaciteit zal onder dezelfde voorwaarden vallen.
En klanten zullen ook wijzer worden.
Als ze weer meerdere aanbieders hebben die kunnen concurreren voor grote orders, wordt het moeilijker om miljarden voorschotten of gunstige voorwaarden af te dwingen.
De paradox van de huidige situatie is dat de uitzonderlijke winsten door schaarste juist de fabrieken financieren die deze schaarste uiteindelijk kunnen beëindigen.
AI heeft geheugen een van de meest strategische activa in datacenters gemaakt en heeft fabrikanten een machtspositie gegeven die zelden vertoond is.
Maar de geschiedenis van deze industrie waarschuwt voor voorzichtigheid.
Samsung, SK hynix en Micron hebben vandaag klanten die duizenden miljarden vooruitbetalen om chips tot 2030 te garanderen. Wanneer de nieuwe fabrieken aan het eind van dit decennium op volle toeren draaien, zal blijken of we te maken hebben met een blijvende verandering in de geheugensector of enkel met de meest uitzonderlijke schaarste in haar geschiedenis.
Veelgestelde vragen
Hoeveel geld hebben klanten voorafbetaald aan geheugenfabrikanten?
Een analyse van DigiTimes schat dat er ongeveer 38 miljard dollar aan voorschotten, deposits en garanties gekoppeld aan leveringscontracten is. Het cijfer omvat verschillende fabrikanten en financiële mechanismen, dus het moet niet exclusief op DRAM worden toegepast.
Welke overeenkomsten heeft Micron gesloten?
Micron heeft 16 Strategic Customer Agreements aangekondigd die meestal tot eind 2030 lopen. Ze vertegenwoordigen ongeveer 20% van haar DRAM- en een derde van haar NAND-volume in die periode.
Waarom betalen klanten vooruit?
Omdat het verzekeren van geheugen een noodzakelijke voorwaarde is geworden voor het uitrollen van servers en datacenters voor AI. Deposits verminderen het risico dat zij zonder capaciteit komen te zitten tijdens de aanhoudende schaarste.
Zullen de prijzen van geheugen in 2029 dalen?
Dat kan niet met zekerheid worden gezegd. Tussen 2028 en 2029 zal nieuwe capaciteit van fabrikanten zoals SK hynix en Micron beginnen binnen te stromen, maar de prijsontwikkeling hangt af van of die productie sneller of langzamer groeit dan de vraag naar AI.
via: Digitimes