Al meer dan tien jaar was Apple de “ankerklant” voor de geavanceerde halfgeleiderindustrie: haar volume, voorspelbaarheid en lanceringskalender zorgden ervoor dat toeleveranciers, vooral TSMC, capaciteit uitbreidden in overeenstemming met de eisen van de iPhone. Deze balans begint echter te verschuiven. De belangrijkste drijfveer achter de investering in cutting-edge fabricage is tegenwoordig niet meer de smartphone, maar de Kunstmatige Intelligentie (KI): GPU’s, versnellers en datacentersystemen die wafers, geavanceerd verpakkingsproces en geheugen op een schaal gebruiken die moeilijk te evenaren is.
De waarschuwingssignalen voor Cupertino gaan niet over een tekort aan chips — dat scenario blijft onwaarschijnlijk — maar over het feit dat de periode waarin prioriteit gegarandeerd was, tot het verleden behoort. Analist Tim Culpan vat het samen in zijn blog Culpium: Apple concurreert nu op gelijke voet met KI-gerichte klanten zoals NVIDIA en AMD, en die strijd is vooral voelbaar waar het gaat om de nieuwste nodes en bij de knelpunten in de productie van geavanceerd silicium.
Waarom KI de spelregels verandert
De eerste factor is puur fysiek en economisch van aard. Een KI-versneller (of een GPU voor grootschalige training en inferentie) neemt doorgaans veel meer waferoppervlak in beslag dan een systeem-on-a-chip (SoC) voor mobiele apparaten. Met andere woorden: zelfs met minder units kunnen chips voor KI een relatief groot deel van de meest geavanceerde fabricagemogelijkheden benutten.
Daarbij komt een tweede element: de toegevoegde waarde. In een industriecircus gedreven door KI, zijn de klanten die investeringsplannen aanjagen — en die bereid zijn extra te betalen voor prioriteit — vooral de infrastructuurleveranciers en de hyper-scale bedrijven. Deze kapitaalstroom drukt op de capaciteitstoewijzing en hertekent de klanthiërarchie van foundries.
TSMC bevestigt het “KI-moment” met recordresultaten
Ook de financiële gang van zaken bij TSMC weerspiegelt deze verschuiving. Het bedrijf rapporteerde een stevige groei, aangedreven door de vraag naar halfgeleiders voor KI-toepassingen, met een winststijging van 35% in het vierde kwartaal van 2025, tot 505.700 miljoen nieuwe Taiwanese dollars (ongeveer 16,01 miljard dollar), melden internationale media.
Gelijktijdig wijst Culpan erop dat de groei in de high-performance computing-tak (waaronder chips voor KI) duidelijk de smartphone-markt overtreft. Volgens zijn analyse groeide de omzet van dat segment vorig jaar met 48%, na een stijging van 58% het jaar daarvoor, terwijl de inkomsten uit smartphones slechts met 11% toenamen, beneden de 23% van het jaar ervoor.
Tabel: Divergentie tussen “HPC/AI” en smartphones bij TSMC
| Segment (TSMC) | Meest recente jaaromzetgroei | Vorige jaaromzetgroei | Marktvisie |
|---|---|---|---|
| High-performance computing (inclusief AI) | +48% | +58% | Structurele vraag, focus op datacenters |
| Smartphones | +11% | +23% | Verzadigde markt, kleinere cycli |
De meest ongemakkelijke symptomen: Apple wordt niet langer de spil
In deze context is de boodschap helder: Apple blijft enorm, maar bepaalt niet meer alleen het tempo. Business Insider beschrijft dit als een verlies van “controle” over de technologische toeleveringsketen: de onderhandelingsmacht verschuift naar de giganten van KI en de hyper-scale bedrijven, die capaciteit vastleggen, voorraden vooruitbetalen en megainvesteringen in infrastructuur doen.
Daarnaast suggereert Culpan dat NVIDIA Apple mogelijk heeft ingehaald als grootste klant van TSMC qua omzet in het eerste of tweede kwartaal van 2025. Hij benadrukt echter dat het definitieve ranglijst bekend wordt zodra TSMC haar jaarverslag met gegevens over grote klanten publiceert.
Die mogelijke omkering is vooral relevant omdat, wanneer de capaciteit onder druk staat, prioriteit wordt gekocht via een combinatie van marges, groeipotentie en langetermijn verplichtingen. En de economie van KI biedt hierin een duidelijk voordeel.
Wat betekent dit voor de iPhone (en voor Apple’s marge)?
De meest directe impact is niet een tekort aan apparaten, maar kostendruk. Als de kosten voor geavanceerde silicium door de verhoogde vraag stijgen — omdat meer klanten bereid zijn meer te betalen — kan dat betekenen dat silicium in latere generaties duurder wordt, precies wanneer de nieuwe nodes de kosten per wafer en fabricagecomplexiteit verder opvoeren.
Zakelijk gezien opent dat scenario verschillende opties, elk met nuance: het impact op marges accepteren, een deel doorberekenen in de verkoopprijs, of de planningen en configuraties aanpassen om het meeste uit de nieuwste node te halen. Geen enkele keuze wordt in het lege gemaakt; alles hangt samen met productstrategie, iPhone-lanceringstiming en de concurrentiedruk op een markt die niet meer zo snel groeit als de afgelopen jaren.
Toch blijft de kernboodschap overeind: Apple zal waarschijnlijk blijven produceren wat nodig is om haar roadmap te realiseren, maar niet meer vanuit een onbetwistbare strategische positie. In een wereld waar KI de grote chipverbruiker is geworden, prioriteert de toeleveringsketen de marktsegmenten met de meest explosieve groei.
Veelgestelde vragen
Waarom nemen chipbehoeften voor KI meer capaciteit weg bij chips voor de iPhone als ze op vergelijkbare nodes worden geproduceerd?
Omdat veel KI-versnellers en GPU’s per eenheid meer wafers in beslag nemen en daarnaast kritieke middelen vereisen (zoals topcapaciteit, verpakking en validatie) die concurreren om dezelfde middelen.
Loopt Apple het risico dat er geen iPhones kunnen worden gelanceerd door chiptekorten?
Momenteel wijst alles op meer prijsdruk en prioritering dan op een compleet tekort. Apple blijft een enorme klant, maar concurreert nu met een steeds grotere vraag vanuit KI-ontwikkelingen.
Welk segment drijft de groei bij TSMC: smartphones of datacenters?
De trend en de marktontwikkelingen wijzen erop dat high-performance computing – aangedreven door KI – de motor wordt, ten koste van een meer verzadigde smartphone-markt.
Hoe kan dit de prijzen van apparaten in Europa beïnvloeden?
Als de kosten voor geavanceerd silicium verder stijgen, kan dat leiden tot smalle marges of prijsverhogingen in het premiumsegment, afhankelijk van de strategie en wisselkoersen per cyclus.