China claimt meer dan 200.000 satellieten en hervat de strijd om de lage baan tegenover de aarde

De race om de lage-omloopbaan wordt niet langer alleen gemeten aan het aantal gelanceerde satellieten. Ook wordt er gestreden op het gebied van registratie bij de Internationale Telecommunicatie-unie (ITU), de organisatie die het wereldwijde gebruik van het radiospectrum en orbitale posities coördineert. China heeft plannen ingediend voor het lanceren van meer dan 200.000 satellieten bij de ITU, een cijfer dat de huidige vloot aanzienlijk overtreft en de discussie over spectrumconcentratie heeft doen herleven in een periode van intense ruimtevaartcompetitie.

Het contrast met SpaceX is duidelijk zichtbaar. Het bedrijf van Elon Musk domineert fysiek de lage-omloopbaan met Starlink, een constellation die nu meer dan 10.600 actieve satellieten telt volgens recente schattingen, en behoudt een lanceringenritme dat moeilijk te evenaren is dankzij de Falcon 9. China daarentegen heeft een veel kleinere orbital aanwezigheid, maar zet strategisch in op regulatoire initiatieven met aanvragen voor massale constellaties.

Het gaat verder dan alleen satellietconnectiviteit. De lage-omloopbaan wordt een kritische laag voor internet, militaire communicatie, aardobservatie, navigatie, gedistribueerde kunstmatige intelligentie, directe diensten naar mobiele telefoons en de veerkracht van infrastructuren. Wie spectrum en orbitaalposities veiligstelt, krijgt voordelige posities op de markt, maar wint ook in technologische autonomie en geopolitieke machtsposities.

SpaceX beheerst de fysieke ruimte; China werkt aan het regelgevingskader

SpaceX heeft de ruimtevaartmarkt ingrijpend veranderd met een combinatie die moeilijk te evenaren is: herbruikbare raketten, massaproductie van satellieten en een constante lanceringsfrequentie. Starlink is tegenwoordig de grootste actieve constellation ter wereld en heeft de manier waarop we lage-omloopnetwerken begrijpen, volledig getransformeerd. Waar voorheen gesproken werd over tientallen of honderden satellieten, spreken we nu al over tienduizenden.

China begint echter niet vanaf nul. Het ruimteprogramma groeit snel; volgens de US Space Force waren er in 2025 circa 93 lanceringen en bijna 370 ladingen in de orbit geplaatst. Aan het eind van dat jaar telde het land meer dan 1.353 satellieten. Daarnaast heeft China begonnen met het uitrollen van megaconstellaties zoals G60 en SatNet, terwijl bedrijven zoals Shanghai Yuanxin Satellite Technology, verantwoordelijk voor de Qianfan-constellatie, hun plannen versnellen.

Toch is het verschil tussen wat China vandaag in orbit heeft en wat het registreert bij de ITU enorm. China Daily meldde dat er aanvragen binnen waren gekomen voor meer dan 200.000 satellieten, verdeeld over meer dan een dozijn constellaties. De twee grootste, CTC-1 en CTC-2, zouden elk 96.714 satellieten omvatten en zijn ingediend door het Institute of Radio Spectrum Utilization and Technological Innovation.

De meest positieve interpretatie voor Peking is dat het om een lange-termijnplanning gaat. Het uitrollen van een lage-omloopconstellatie vereist het registeren van frequenties, het coördineren van interferenties, het vaststellen van orbitalparameters en het reserveren van capaciteit jaren van tevoren. Het indienen van aanvragen bij de ITU betekent niet automatisch dat satellieten klaar zijn voor lancering.

De kritische noot is dat sommige analisten en experts denken dat deze aanvragen bedoeld kunnen zijn om de orbitalen en spectrumruimte te reserveren vóór dat de industriële en logistieke capaciteit voldoende ontwikkeld is. Dit wordt in de sector “spectrum warehousing” of, alledaags, “spectrum squatting” genoemd: het reserveren van spectrum en orbitaalcapaciteit om toegang voor concurrenten te bemoeilijken of om extra tijd te winnen in een al zeer competitieve markt.

Wat doet de ITU en waar ligt het probleem?

De ITU wijst geen “blokken” ruimte toe alsof het stuk grond is, maar coördineert wel frequenties en orbitaalposities om schadelijke interferentie te voorkomen. Bij niet-geostationaire constellaties, zoals die op lage banen, is dit proces complex omdat satellites voortdurend bewegen en bandbreedte delen met andere systemen.

Om te voorkomen dat operators enorme constellaties registreren zonder ze daadwerkelijk uit te rollen, heeft de ITU een systeem van mijlpalen geïntroduceerd. Niet-geostationaire constellaties moeten binnen bepaalde termijnen een percentage van de satellieten daadwerkelijk uitrollen: 10%, 50% en uiteindelijk 100%. Als dat niet gebeurt, moet de aanvraag worden aangepast aan de feitelijke uitrol.

De vraag is of deze regels streng genoeg zijn voor de gigantische constellaties die niet meer in duizenden, maar in honderdduizenden satellieten worden uitgedrukt. Een aanvraag voor 200.000 satellieten maakt zelfs 10% tot een enorme operatie. Het uitrollen van 20.000 satellieten zou een industriële en logistieke prestatie van topniveau zijn.

Hier rijst de spanning tussen regelgeving en fysieke werkelijkheid. China kan grote schaal aanvragen indienen, maar heeft daarvoor fabrieken, lanceertuigen, lanceerplatformen, controleposten, toeleveringsketens, internationale coördinatie en ruimtevaartmanagement nodig. Hoewel de vooruitgang snel gaat, behoudt SpaceX een duidelijke operationele voorsprong op het gebied van hergebruik, lancersnelheid en ervaring met massale constellaties die al operationeel zijn.

De lage-omloopbaan wordt een strategische infrastructuur

De discussie gaat verder dan alleen commercie. De US Space Force waarschuwt dat China en Rusland ruimtecapaciteiten ontwikkelen om hun militaire effectiviteit te vergroten en afhankelijkheid van Amerikaanse ruimtediensten te verminderen. In het Chinese geval worden meer dan 510 satellieten genoemd met ISR-capaciteiten (Intelligence, Surveillance and Reconnaissance), evenals initiatieven voor orbital inspectie, close maneuvers, lasertechnologieën op aarde en mogelijke anti-satelliet capaciteiten.

Deze militaire dimensie betekent niet dat elke commerciële constellation een wapen is, maar verklaart wel waarom grote machten de lage-omloopbaan beschouwen als een strategisch domein. Netwerken van satellieten bieden veerkrachtige communicatie, continue observatie, lage latentie en redundantie. Ze zijn bovendien moeilijk volledig uit te schakelen omdat ze bestaan uit veel knooppunten.

SpaceX heeft dit belang aangetoond met Starlink, vooral vanwege zijn rol in noodgevallen, mobiele communicatie, maritieme en luchtvaartdiensten, en ondersteuning in conflictgebieden. China wil een eigen alternatief en kan niet afhankelijk zijn van infrastructuur die wordt gedomineerd door Amerikaanse bedrijven, als het streeft naar technologische autonomie en wereldwijde invloed.

Aan dit militaire verhaal wordt nu toegevoegd datacenters en satellieten voor kunstmatige intelligentie (AI). SpaceX heeft interesse getoond in orbitalere ontwerpen die krachtige computing cargas kunnen huisvesten, met radiator- en zonnepaneel-installaties en verwerkingsmodules. Hoewel vele technische en economische vragen nog openstaan, is de trend duidelijk: ruimte wordt niet alleen een communicatienetwerk, maar kan ook een laag worden van gedistribueerde computing.

Europa bevindt zich in een ongemakkelijke positie

De strijd tussen SpaceX en China zet Europa in een delicate positie. Het continent beschikt over ruimtevaartcapaciteiten, gevestigde operators en projecten zoals IRIS², maar bezit momenteel geen vergelijkbare commerciële lage-omloopbanenconstellatie als Starlink, noch een strategische schaal zoals die van China. Afhankelijkheid van externe diensten kan problematisch worden als satellietaansluitingen een cruciaal onderdeel worden van communicatie, defensie, transport, energie en landelijke dekking.

Voor Europa moet het debat over spectrum-concentratie een waarschuwing zijn. Internationale regelgeving kan ervoor zorgen dat actoren met grote politieke en financiële macht posities veiligstellen voordat anderen klaar zijn. Als Europa te laat is, kan het lastiger worden om eigen diensten uit te rollen.

Ook de ruimtevaartmilieuaspecten komen in het geding. Meer satellieten betekent meer manoeuvres, meer risico op botsingen, uitgebreidere tracking, meer coördinatie en grotere druk op de beheer van ruimterommel. De lage-omloopbaan is ruim, maar niet eindeloos. Het vullen van de ruimte met gigaconstellaties zonder strengere regels kan de kans op incidenten vergroten en het duurzame gebruik van de ruimte bemoeilijken.

De kernvraag is of het huidige internationale systeem is voorbereid op een era van 50.000, 100.000 tot mogelijk 200.000 satellieten. De normen van de ITU zijn gemaakt om spectrum en interferentie te coördineren, niet om alle problemen rond ruimteverkeer, duurzaamheid en machtsconcentratie op te lossen.

China kan uiteindelijk een belangrijk deel van haar geregistreerde plannen uitrollen. Haar industriële kracht heeft in andere sectoren treffend bewezen snel te kunnen opschalen. Het is echter ook aannemelijk dat niet alle aanvragen gebaseerd zijn op realistische plannen, maar ook strategisch worden ingezet om vooraf ruimte te reserveren en de regels te bevoordelen.

SpaceX blijft daarin voorlopig duidelijk voorop. Met operationele satellieten, klanten, herbruikbare raketten en een zeer volwassen lanceringstechnologie behouden ze een stevige voorsprong. China reageert echter met een lange-termijnstrategie op het gebied van regelgeving. De race voor de lage-omloopbaan draait niet alleen om ruimte bereiken, maar gaat nu vooral over wie daar mag opereren, onder welke frequenties en regels.

Veelgestelde vragen

Hoeveel satellieten wil China bij de ITU registreren?

China heeft plannen ingediend voor meer dan 200.000 satellieten bij de Internationale Telecommunicatie-unie, volgens informatie uit China Daily gebaseerd op ITU-registraties.

Waarom wordt er gesproken over spectrumconcentratie?

Omdat sommige experts denken dat het registreren van zeer grote constellaties bedoeld kan zijn om spectrum en orbitaalcapaciteit te reserveren, nog voordat de industriële middelen volledig beschikbaar zijn, als een manier om toegang voor anderen te blokkeren of uit te stellen.

Hoeveel satellieten heeft SpaceX al in orbit?

Starlink telt momenteel meer dan 10.600 actieve satellieten in lage-omloopbaan, volgens recente tellingen na nieuwe lanceringen.

Welke rol speelt de ITU hierin?

De ITU coördineert het internationaal gebruik van spectrum en orbitaalposities om interferentie te voorkomen en stelt mijlpalen vast zodat geregistreerde constellaties echt worden uitgeoefend en niet slechts als ruimte voor latere ontwikkeling worden gereserveerd.

Bronnen: chinadaily, spaceforce.mil