China heeft opnieuw een van de meest complexe doelstellingen binnen haar technologische strategie op tafel gelegd: binnen vijf jaar een binnenlandse tegenhanger van ASML opbouwen, het Nederlandse bedrijf dat de gevorderde lithografie domineert en een cruciale rol speelt in de productie van cutting-edge chips. Deze ambitie komt niet van externe analisten of generieke politieke speeches, maar van enkele van de invloedrijkste figuren binnen het Chinese halfgeleider-ecosysteem zelf. Zij roepen op tot een gecoördineerde nationale inspanning, met publieke middelen, om een ontwikkelingspad te kiezen dat zij nog steeds te versnipperd vinden.
Het idee van een “Chinese ASML” moet niet gezien worden als slechts een kopie van een specifiek bedrijf, maar als de creatie van een volledige capaciteit. ASML verkoopt niet alleen machines: het fungeert als integrator van optica, lichtbronnen, software, mechatronica, metrologie en een netwerk van uiterst verfijnde leveranciers. Daar ligt juist de grootste uitdaging. Sectorleiders in China erkennen dat het land vooruitgang heeft geboekt in bepaalde onderdelen van de keten, maar dat er nog steeds een gebrek is aan een gemeenschappelijke architectuur die geïsoleerde technologische stappen kan omzetten in volledige, operationele lithografiesystemen.
Dit debat komt op een bijzonder gevoelig moment. Exportbeperkingen opgelegd door de Verenigde Staten en bondgenoten hebben de toegang van China tot essentiële technologieën beperkt, vooral op het gebied van geavanceerde fabricageapparatuur en EUV-lithografie, een segment waarin ASML een onuitwisbare dominante positie behoudt. Die externe druk heeft de boodschap van technologische zelfvoorziening, die Beijing al jaren promoot, versterkt. Deze komt nu weer naar voren in de nieuwe fase van het vijfjarenplan 2026-2030, waarin wordt ingezet op het versterken van opkomende industrieën, strategische wetenschappelijke projecten en publieke fondsen gericht op kritieke sectoren.
De omvang van de uitdaging wordt duidelijk door het inzicht in de grootte van ASML. Het Nederlandse bedrijf sloot 2025 af met 32.700 miljoen euro in omzet, 9.600 miljoen euro in nettowinst en een orderportefeuille van 38.800 miljoen euro. Voor 2026 worden inkomsten voorspeld tussen 34.000 en 39.000 miljoen euro, grotendeels gedreven door de vraag naar EUV-systemen en de groei van kunstmatige intelligentie. Het gaat dus niet om het inhalen van een stilstaand bedrijf, maar om het verkleinen van de achterstand ten opzichte van een altijd groeiend en herinvesterend enterprise.
Meer dan een machine: de kern ligt in integratie
Een van de meest significante punten van het debat is dat China niet vanaf nul start, maar nog geen nationale kampioen heeft die vergelijkbaar is met ASML. Het land beschikt over concurrerende fabrikanten in verschillende sectoren van de keten, van EDA-software tot geheugen, wafers, etsen of depositie, maar de sprong naar een geavanceerd lithografiesysteem vereist coördinatie over heel verschillende disciplines en ultranauwkeurige toeleveranciers. Chinese executives beschrijven de huidige sector als “klein, versnipperd en zwak”, wat zowel de industriële fragmentatie als de uitdagingen in het concentreren van middelen op een gedeelde doelstelling weerspiegelt.
Dit beeld sluit aan bij recente sectorontwikkelingen. China heeft jarenlang geïnvesteerd in het versterken van haar lokale halfgeleiderketen, maar de meest knellende bottleneck blijft de apparatuur. Een analyse van importcijfers voor semiconductormachines, gebaseerd op Chinese officiële statistieken, toont dat in 2025 voor 51,1 miljard dollar aan dergelijke apparatuur werd geïmporteerd, een recordhoogte. Dit illustreert een paradox: terwijl het discours over zelfvoorziening toeneemt, blijft de industrie enorme aantallen buitenlandse machines nodig hebben om capaciteit uit te breiden en haar groei te ondersteunen.
Chinese kampioenen maken vorderingen, maar het ecosysteem is nog incompleet
De druk om een “Chinese ASML” te bouwen valt samen met een periode van kracht voor verschillende lokale bedrijven. SMIC, de belangrijkste foundry van het land, sloot 2025 af met een kapitaaluitgave van 8,1 miljard dollar en kondigde voor 2026 verdere kapitaaluitbreidingen aan, zij het met waarschuwingen over margedruk door toenemende afschrijving. In het vierde kwartaal zat de capaciteitbenutting rond de 95,7 %, wat duidt op een sterke binnenlandse vraag.
Tezelfdertijd blijft ASML zeer afhankelijk van de Chinese markt, hoewel die afhankelijkheid afneemt. Volgens de eigen gegevens van ASML en sectoranalyses vertegenwoordigde China in 2025 ongeveer 33 % van de omzet, ten opzichte van 41 % in het voorgaande jaar. De verwachting is dat dit in 2026 zal dalen tot ongeveer 20 %. Dit wijst op twee zaken: China blijft een belangrijke klant, maar de restricties beïnvloeden zichtbaar het wereldwijde lithografiemodel.
Vergelijkingstabel: ASML versus het Chinese industrieel ambitieniveau
| Belangrijk element | ASML | Huidige situatie van China |
|---|---|---|
| Businessmodel | Complete integrator van lithografiesystemen | Verspreid ecosysteem met meerdere spelers |
| EUV-lithografie | Gedeeld wereldleiderschap | Geen reguliere toegang tot EUV-apparatuur van ASML |
| Financiële schaalgrootte | 32.700 miljoen € omzet in 2025 | Grote publieke en private investeringen, maar verspreid |
| Orderportefeuille | 38.800 miljoen € eind 2025 | Sterke binnenlandse vraag, maar voortdurende technologische afhankelijkheid |
| Vooruitzichten 2026 | Omzet tussen 34.000 en 39.000 miljoen € | Politiek-economisch doel om nationale vervanging te versnellen |
Gebaseerd op openbare info van ASML en recente sectorverklaringen uit China.
Een industrieel, geopolitiek en symbolisch doel
De ambitie om een “Chinese ASML” op te bouwen is niet slechts businessstrategisch. Het heeft ook enorme geopolitieke implicaties. Het domineren van geavanceerde lithografie betekent feitelijk controle krijgen over een van de meest kritieke knelpunten van de mondiale technologische industrie. Zonder die capaciteit blijven wereldmachten die willen leiden in AI, supercomputing, defensie, mobiliteit of telecommunicatie onderhevig aan externe belemmeringen.
Daarom reiken deChinese leiders verder dan alleen bedrijfsbelangen. Ze pleiten voor een herstructurering van de nationale inspanning: meer publieke validatieplatforms, meer coördinatie tussen materialen, apparatuur en software, en een routekaart voor 2026-2030 die het streven naar volledige nationale autonomie moet stimuleren. Het wordt geen louter technologische uitdaging, maar ook een kwestie van industriële governance, kapitaaltoewijzing en het creëren van een zo nauwkeurig maar veerkrachtig supply chain-netwerk.
Samenvattend: China zegt niet simpelweg dat ze meer chips wil maken, maar erkent dat de afhankelijkheid van geavanceerde lithografie een structureel kwetsbaarheid vormt in haar strategisch plan. Dit is waarschijnlijk een van de grootste industriële vraagstukken van deze decennium.
Veelgestelde vragen
Wat betekent het écht om een “Chinese ASML” te creëren?
Het betekent het ontwikkelen van een volledige, binnenlandse capaciteit voor geavanceerde lithografie, niet slechts een bedrijf dat ASML kopieert. Het omvat het samenbrengen van optica, software, lichtbronnen, mechatronica, metrologie en een netwerk van toeleveranciers die complexe systemen kunnen produceren voor chipfabricage.
Waarom is ASML zo belangrijk voor de halfgeleiderindustrie?
Omdat haar lithografiemachines, vooral de EUV-systemen, essentieel zijn voor het fabriceren van geavanceerde chips. In 2025 behaalde het bedrijf 32,7 miljard euro omzet en een orderportefeuille van 38,8 miljard euro, wat haar strategische gewicht in de wereldwijde chipketen onderstreept.
Heeft China al concurrerende bedrijven in chipapparatuur?
Ja, China beschikt over sterke spelers in verschillende segmenten van de halfgeleiderketen en met snel groeiende machinebouwers. Het probleem is dat het nog niet gelukt is alle benodigde onderdelen te integreren in een platform dat vergelijkbaar is met ASML, vooral voor geavanceerde lithografie.
Kan China binnen vijf jaar onafhankelijk worden van buitenlandse apparatuur?
Dat is een politiek vooroordeel dat begrijpelijk is, maar technisch zeer uitdagend. China heeft vooruitgang geboekt en beschikt over enorme binnenlandse vraag, maar geavanceerde lithografie blijft een van de meest complexe segmenten in de industrie. Vijf jaar lijkt meer een nationale mobilisatiedoelstelling dan een garantie voor volledige inhaalslag richting de wereldleider.