Een haai nadert een onderzeese kabel op de oceogrond, opent zijn bek en bijt erin. Er bestaan beelden van dit voorval en in 2014 waren ze de aanleiding voor een van de meest opvallende technologische verhalen op het internet: dat haaien onderzeese kabels zouden aanvallen waarop de wereldwijde connectiviteit steunt. De werkelijkheid bleek veel minder alarmistisch, maar zeker interessanter.
De kernpunten over haaien en onderzeese kabels in 30 seconden
- Een video die in 2014 breed werd gedeeld, toonde een haai die een onderzeese kabel bijt.
- De opname was ouder: het International Cable Protection Committee (ICPC) schat dat deze waarschijnlijk stamt uit een inspectie in 2003.
- De kabel vertoonde geen duidelijke externe beschadigingen en het kon niet met zekerheid worden bevestigd dat het om een telecommunicatiekabel ging.
- Tussen 2007 en 2014 werden geen kabelstoringen geregistreerd die aan vis- of haaientochten toe te schrijven waren.
- Momenteel ligt het echte probleem bij schepen en visactiviteiten: die veroorzaken ongeveer 70-80% van de storingen.
Het verhaal bevat ook een dosis digitale geruchtenmolen. In de loop der jaren is herhaald dat Google een haai zou hebben gefilmd die een van haar kabels aanvalt of dat het bedrijf zo ontdekte dat deze dieren haar infrastructuur bedreigen. Later onderzoek door het ICPC verheldert dat er veel nuances zijn.
Het orgaan onderzocht de video en de historische gegevens over storingen na de aandacht die de beelden kregen. Hun conclusie was duidelijk: haaien vormen niet de vijand van het internet zoals sommige koppen suggereren.
De video was echt, maar het verhaal eromheen werd overdreven
De scène toont waarschijnlijk een grijze haaienhaai (Hexanchus griseus) die de kabel nadert, er eenmaal in bijt en vervolgens wegzwemt.
Tot zover is er weinig twijfel.
Wat veel minder zeker is, is alles wat er rondom die beelden is opgebouwd.
Volgens het ICPC was de originele informatie over de opname beperkt. In 2015 meldde het orgaan dat deze mogelijk was gemaakt tijdens een maritieme inspectie in 2003 en later op YouTube was gezet in 2010. In de zomer van 2014 werd de video snel bekend, mede door de populaire Shark Week in de Verenigde Staten.
Het is zelfs niet met zekerheid vast te stellen welk soort kabel de haai aan het bijten was.
Het ICPC suggereerde dat het mogelijk een telecommunicatiekabel van glasvezel betrof, maar het zou ook kunnen gaan om een onderzees elektrisch systeem.
Een inspectie van de beelden toonde geen duidelijke externe beschadigingen. Deskundigen die het orgaan raadpleegden, vonden het onwaarschijnlijk dat die enkele hap interne schade zou hebben veroorzaakt.
Verder is er geen betrouwbare informatie die bevestigt dat de haai gewond of geëlektrocuteerd was.
De scène was spectaculair. De gevolgen ervan leken dat echter niet te zijn.
Waarom zou een haai een kabel bijten?
Ook hier is het antwoord niet helemaal sluitend.
Haaien hebben zintuigorganen genaamd Lorenziniampullen, die in staat zijn om uiterst zwakke elektrische velden op te sporen. Die eigenschap helpt onder andere bij het opsporen van prooien.
Deze capaciteit heeft lang de hypothese gevoed dat bepaalde elektromagnetische velden, geassocieerd met onderzeese kabels, hun aandacht zouden kunnen trekken.
Er bestaan ook eenvoudigere verklaringen, gerelateerd aan het ontdekkingsgedrag van dieren.
Hoe dan ook, dat een haai fysiek een kabel kan bijten, betekent niet dat hij dat geregeld doet of dat hij een grote bedreiging vormt, statistisch gezien.
De storingsregistraties maken dat duidelijk.
Haaien hebben wel kabels beschadigd, maar dat is uiterst zeldzaam
Het bijten van vissen is geen volledig verzonnen mythe.
Het ICPC verzamelde historische gevallen en vond schade van dit type bij verschillende onderzeese kabels door de jaren heen. Tussen 1901 en 1957 documenteerde het ten minste 28 beschadigde kabels. Van 1959 tot 2006 vonden ze ongeveer 11 kabels die gerepareerd moesten worden vanwege vis- of haaienschade, inclusief die van haaien.
In dat tweede tijdsbestek vertegenwoordigde dat ongeveer 0,5% van alle geregistreerde storingen.
Na dat jaar verdwenen deze incidenten vrijwel uit de statistieken.
| Periode | Incidenten gerelateerd aan vissen/haaien |
|---|---|
| 1901-1957 | Minstens 28 beschadigde kabels |
| 1959-2006 | Ongeveer 11 kabels gerepareerd |
| Belang van storingen tot 2006 | Ongeveer 0,5% |
| 2007-2014 | Geen storingen toegeschreven aan haaien |
Door verbeteringen in ontwerp, afscherming op kwetsbare plekken en ondergraving van kabels in risicogebieden is dit aantal sterk afgenomen.
TeleGeography blijft bovendien het fabeltje ontkrachten. Op basis van informatie van het ICPC herinnert het dat tussen 2007 en 2014 geen storingen aan haaien kunnen worden toegeschreven en dat haaienaanvallen op kabels buitengewoon zeldzaam zijn.
De mogelijkheid bestaat dus, maar de werkelijke kans dat een haai een kabel bijt, lijkt heel erg weinig op de populaire voorstelling van een haai die een continent zonder verbinding achterlaat.
Het echte gevaar voor kabels zit aan de oppervlakte
Er zit een interessante paradox in heel dit verhaal.
Terwijl het internet zich zorgen maakte over haaien, zaten de belangrijkste oorzaken van kabelbreuken enkele meters boven water.
Schepen, ankers en visserijactiviteiten veroorzaken het grootste deel van de storingen.
Het ICPC schat dat er momenteel ongeveer 500 systemen onderzeese telecommunicatiekabels en 1,8 miljoen kilometer infrastructuur wereldwijd liggen. Deze systemen vervoeren het grootste deel van het internationale dataverkeer.
Ze breken vrij regelmatig.
Tegenwoordig vindt ongeveer 150-200 onderzeese kabelstoringen per jaar, ofwel gemiddeld zo’n drie per week.
Dat betekent niet dat internet dan drie keer per week uitvalt.
Internationale netwerken zijn ontworpen met alternatieve routes en gedeelde capaciteit. Wanneer één kabel uitvalt, kan het verkeer worden omgeleid terwijl een gespecialiseerd schip de beschadigde sectie lokaliseert en herstelt.
Als we naar de oorzaken kijken, zien we het volgende:
| Oorzaak | Schatte belang momenteel |
|---|---|
| Visserij en ankers | 70-80% |
| natuurlijke risico’s | Klein deel |
| Wrijving/abrasie | Klein deel |
| Technische fouten | Klein deel |
| Haaien | Uitzonderlijk |
Volgens het ICPC ligt momenteel ongeveer 70-80% van de incidenten aan menselijke activiteiten, vooral visserij en scheepvaart.
Ankers kunnen bijzonder destructief zijn. Een analyse door het orgaan schat dat de schade door ankers die over de bodem schuiven, zo’n 30% van de jaarlijkse incidenten uitmaakt, oftewel ongeveer 60 storingen.
Een schip kan dus veel meer schade aanrichten dan een haai.
In 2008 bijvoorbeeld sleepte een schip zijn anker gedurende ongeveer 300 kilometer voor de kust van Sicilië en beschadigde zes onderzeese kabels.
Internet is verrassend fysiek
De anekdote over de haai sluit ook aan bij het beeld dat veel mensen van internet hebben.
Men spreekt over WiFi, cloud, streaming en online diensten alsof informatie bijna geen materiële vorm heeft.
In werkelijkheid is het veel fysieker.
Een groot deel van de internationale communicatie wordt via glasvezelkabels afgelegd, die in beschermde omhulsels door de oceanen lopen over duizenden kilometers. In de buurt van de kusten, waar meer menselijke activiteit plaatsvindt en het risico groter is, krijgen kabels extra bescherming of worden ze onder de zeebodem begraven.
Verder weg van het land liggen ze meestal direct op de bodem.
De betrouwbaarheid hangt ook af van iets dat gebruikers bijna nooit zien: de redundantie.
Grote operators spreiden capaciteit over meerdere systemen, zodat het breken van één kabel niet meteen betekent dat miljoenen mensen zonder internet zitten. TeleGeography legt uit dat deze strategie de netwerken operationeel houdt terwijl de beschadigde kabel wordt gerepareerd.
Daarom is er een groot verschil tussen het doorsnijden van een kabel en “Internet laten stoppen”.
Het wereldwijde netwerk bestaat uit honderden onderling verbonden systemen. Sommige regio’s met weinig redundantie kunnen ernstig getroffen worden door meerdere gelijktijdige storingen, maar een individuele breuk in een goed gekoppeld gebied is vaak helemaal niet merkbaar voor de gebruiker.
De beroemde haai op de beelden kwam niet eens heel ver.
Hij beet een keer, leek niets te breken en zwom gewoon verder.
Meer dan tien jaar later blijft hij headlines halen omdat hij perfect illustreert dat beelden soms mooier zijn dan de feiten.
De gegevens spreken echter duidelijker: als het internet ooit uitvalt, moet je eerder kijken naar een anker of een vissersschip dan naar een hongerige haai die glasvezel wil snijden.
Veelgestelde vragen
Kunnen haaien onderzeese kabels van het internet breken?
Er zijn historische gevallen bekend van vis- en haaienschade aan kabels, maar deze komen tegenwoordig uiterst zelden voor. Het ICPC registreerde tussen 2007 en 2014 geen enkele storing die aan haaien kon worden toegeschreven.
Wat veroorzaakt de meeste breuken in onderzeese kabels?
De voornaamste oorzaken zijn menselijke en ongevallen. Het ICPC schat dat ongeveer 70-80% van de storingen te wijten zijn aan actieve visserij en scheepvaartactiviteiten.
Hoeveel onderzeese kabels breken er elk jaar?
Volgens het ICPC liggen er wereldwijd ongeveer 150-200 onderzeese telecommunicatiekabelstoringen per jaar.
Kan een onderzeese kabel breken zonder dat mensen de internetdienst verliezen?
Ja. Operators hebben meerdere routes en kabels beschikbaar voor redundantie. Wanneer één kabel uitvalt, wordt het dataverkeer omgeleid terwijl een speciaal schip de schade lokaliseert en herstelt.
Bronnen: