In de IT-afdelingen en in de inkoopafdelingen van veel bedrijven groeit een ongemakkelijke realiteit: de markt voor componenten gedraagt zich niet langer als een catalogus met relatief stabiele prijzen en redelijke levertijden. Tegen 2026 lijken elk budget voor servers, elke uitbreiding van RAM en elke infrastructurele vernieuwing meer op een onderhandeling over quota dan op een eenvoudige vergelijking tussen leveranciers.
De diepere oorzaak is geen enkele knelpunt, maar een totale keten die gelijktijdig onder spanning staat. De vraag naar AI-herkenning verandert industriële en commerciële prioriteiten, en deze herstructurering is al zichtbaar in de echte wereld van de informatica: significante prijsstijgingen in geheugen en opslag, schaarste of toewijzing van serversprocessors, en levertijden die zich uitstrekken tot het onverenigbare met traditionele planning. TrendForce voorspelt bijvoorbeeld voor het eerste kwartaal van 2026 een zeer agressieve stijging van contractprijzen: voor conventionele DRAM +55-60% per kwartaal, en NAND Flash +33-38%; voor servers wijst de analyse op meer dan 60% stijging bij DRAM en meer dan 40% bij SSD’s voor consumenten.
Het is geen ‘vraagtekort’, maar een gebrek aan tijd (en capaciteit)
Jarenlang is de sector gewend geraakt aan cycli: overschot aan aanbod, prijsdalingen, herstel, en opnieuw beginnen. De huidige situatie lijkt minder op een klassieke cyclus en meer op een structurele herverdeling. Fabrikanten van geheugen richten zich nu op nieuwe marktsegmenten met hoge marges, zoals datacenters en vooral HBM (High Bandwidth Memory), omdat daar het geld ligt en groei plaatsvindt. Ook bieden aanbieders aan dat de spanning mogelijk langer aanhoudt: Micron waarschuwde in haar kwartaalrapport dat de omstandigheden van schaarste in DRAM en NAND “zouden kunnen voortduren tijdens en na 2026”.
Wanneer geheugen duurder wordt, heeft dat invloed op alles. Een server is niet slechts een CPU: het is een geheel van RAM, SSD’s, controllers, moederborden, modules, voedingen, netwerken en steeds meer onderdelen die afhankelijk zijn van materialen en geavanceerde fabricage. Tegelijkertijd begint de consumentengpu markt hetzelfde symptoom te vertonen (“memory supply is constrained”), waarmee duidelijk wordt dat de stress niet beperkt is tot één type chip, maar de hele geheugenindustrie treft.
CPU’s: het schaars gewilde product dat de planning dicteert
De spanning op geheugen versterkt een factor die de logistiek compleet verandert: de beschikbaarheid van CPU’s voor servers. Intel meldt al dat het te maken heeft met capaciteitstekorten en gebrek aan substraten, en dat de prioriteit ligt bij server-CPU’s boven desktopproducten, met mogelijk prijsaanpassingen in een ‘tight capacity’-omgeving die doorloopt tot na 2026.
Terwijl Intel haar productie en “mix” aanpast, berichten de marktwatchers dat de capaciteit voor server-CPU’s tegen 2026 “bijna op is” in dat segment, met onvermijdelijke prijsstijgingen als de vraag hetzelfde blijft. In de praktijk betekent dit dat budgetten snel uitgeput raken, levertijden variëren van week tot week en projecten niet meer verzekerd zijn qua levering.
Ook analisten die de supply chain nauwlettend volgen, constateren dat “de levertijden voor servers blijven uitrekken” omdat de aanbodzijde onder spanning staat. Veel bedrijven ervaren dat: sommige integratoren durven niet meer te committeren, en leveranciers antwoorden met “geen voorraad” of “geen garanties qua budgettering”.
De echte uitdaging: infrastructuur wordt ‘financierings’-achtig
Hier speelt de meest verontrustende verandering voor CIO’s en financiële managers: wanneer hardware niet langer overvloedig en voorspelbaar is, wordt cloud computing een ‘gereserveerde’ activum. Met andere woorden, capaciteit wordt vooraf verzekerd voordat het nodig is. Wat in publieke cloud-omgevingen bekendstaat als commitments of capacity reservations, begint ook door te sijpelen naar dedicated servers en private clouds: wie te laat komt, betaalt meer, wacht langer of sluit buiten.
De gevolgen zijn ernstig: in een omgeving van stijgende geheugenprijzen en schaarste aan CPU’s kan de totale eigendomskosten toenemen zonder dat de organisatie haar infrastructuur uitbreidt; het is slechts marktfrictie die kosten drukt. Wat voorheen een betrouwbare planning was — een bepaald percentage van de hardware vernieuwen, RAM uitbreiden wanneer nodig, nieuwe servers aankopen — wordt nu fragiel. Technologie, ooit een versneller, wordt een knelpunt dat vroegtijdige planning vereist.
Wat kan een organisatie doen in deze markt?
De adviezen gaan verder dan simpelweg “vergelijk leveranciers”: het verandert de inkoopstrategie en capaciteitsplanning:
- Vroegtijdig inkopen of contracteren om capaciteit vast te leggen
Als het project echt is en groei wordt verwacht, kost uitstellen meer. In gespannen markten fungeert het reserveren van capaciteit (privé cloud of dedicated) als een verzekering: vaste prijs, gegarandeerde levering en beschikbaarheid. - Overstappen op raamovereenkomsten
Loten, aflevervensters en uitbreidingsmogelijkheden onderhandelen — ook als ze niet volledig worden gebruikt — vermindert het risico dat essentiële onderdelen zoals RAM, SSD en CPU’s ontbreken op het moment dat ze nodig zijn. - Alternatieven integreren bij ontwerp
Niet elk project vereist de nieuwste socket. Bij geschikte projecten kan het accepteren van oudere generaties, het verlengen van levenscycli of het gebruik van verschillende modellen met vergelijkbare prestaties de levering versnellen. - Optimaliseren vóór uitbreiding
Duurder betekent niet automatisch meer kopen. Consolidatie, het aanpassen van overdimensionering, het opknappen van onderbenutte systemen en het serieus toepassen van FinOps-praktijken kunnen interne capaciteit vrijmaken wanneer de markt niet levert. - Rekening houden met refurbished hardware
Voor bepaalde rollen (firewalls, back-up nodes, labomgevingen, secundaire systemen) kan kwaliteitsrefurbished hardware dienen als buffer. Het is niet de universele oplossing, maar het kan een nuttige buffer vormen.
De kernboodschap is oncomfortabel maar helder: het risico is niet alleen hogere kosten, maar ook het niet kunnen uitvoeren van werkzaamheden. In een wereld waarin infrastructuur de basis vormt voor het hele bedrijf — inclusief AI — is capaciteit tekort niet slechts een technisch probleem, maar een bedreiging voor de concurrentiepositie.
Veelgestelde vragen
Waarom stijgen de prijzen van RAM en SSD’s zo sterk in 2026?
Omdat de industrie zich richt op geheugen en opslag voor datacenters en AI-toepassingen (inclusief HBM), wat de voorraad voor andere segmenten vermindert en de contractprijzen opdrijft.
Hoe beïnvloedt de CPU-schaarste bij AMD en Intel de dedicated servers?
Wanneer fabrikanten prioriteiten geven aan bepaalde klanten of segmenten, ondervinden resellers en datacenters minder beschikbare CPU’s en langere levertijden. Dit vertaalt zich in snel aflopende budgetten en onvoorspelbare leveringen.
Wat betekent “reserveren van computing capaciteit” in een private cloud?
Dit betekent capaciteit (CPU, RAM, opslag) vooraf reserveren om toekomstige beschikbaarheid te garanderen, meestal met afspraken over uitbreidingsmogelijkheden en levertijden, zodat men niet afhankelijk is van actuele voorraden.
Welke alternatieven zijn er als een leverancier “geen voorraad” meldt?
Denk aan equivalente configuraties, oudere generaties, gefaseerde contracten (deelleveringen en latere uitbreidingen), of tijdelijk gebruik maken van cloud oplossingen terwijl de supply keten zich normaliseert.