De jaren zijn voorbij waarin Latijns-Amerikaanse bedrijven hun internationale uitstapjes voornamelijk als een kwestie van “voorzichtigheid” presenteerden: het verkopen van dochterondernemingen, het verminderen van schulden en zich richten op “veilige” markten. In Spanje is dat verhaal bekend: Telefónica versnelt de terugtrekking uit de Hispam-divisie om af te stemmen op haar strategische heroriëntatie, en Iberdrola sluit belangrijke operaties in Mexico af—waaronder de verkoop van 13 centrales voor 6,2 miljard dollar.
Echter, deze financiële diagnose vertelt niet het volledige verhaal wanneer we het wereldwijde affichesysteem bekijken door een technologische lens. Wat er echt op het spel staat, is niet slechts eigendomscontrole, maar de fysieke en digitale “stack” die een moderne economie aandrijft. In een tijdperk van kunstmatige intelligentie, datacenters, massale elektrificatie en kwetsbare toeleveringsketens, betekent het loslaten van delen van deze “stack” het loslaten van cruciale hefboomfactoren.
Een steeds populairdere analyse binnen geopolitiek en infrastructuur zegt simpelweg: wat landen noemen ‘de-risking’, is in werkelijkheid een vorm van machtsvacuum creëren. En die leegte, vooral in logistiek, energie, gegevens en financiën, wordt zelden lang gevuld.
1) Hardware: havens, routes en operationeel beheer (met software binnenin)
Logistiek gaat niet meer alleen over het vervoeren van goederen; het wordt een cyberfysiek systeem. Moderne havens zijn netwerkgestuurde systemen met sensoren, voorspellende planning, automatisering, toegangscontrole, flow-analyses en traceerbaarheid. Kortom, hardware met kritische software.
Neem het megaport van Chancay in Peru, geïnitieerd door COSCO. Het is uitgegroeid tot een symbool van nieuwe transpacific connectiviteit, gericht op het verkorten van routes en het creëren van een directe handelscorridor naar Azië. Dit heeft een grote impact op de tijd- en kostenbesparingen en verbetert de handelsrelatie tussen China en Zuid-Amerika aanzienlijk, aldus Reuters.
De strijd om “de fysieke sleutel” speelt zich ook af in het Panamakanaal, waar de controle over de terminals aan beide zijden van strategisch belang is geworden, met grote financiële transacties en debatten over neutraliteit en concentratie.
Waarom is dit in technologische termen belangrijk? Wie de logistieke knooppunten bestuurt, bepaalt de normen voor integratie, systemen, API’s en beveiliging. Ze bepalen prioriteit in routes, investeringen in automatisering en sturen indirect de groei van sectoren zoals mijnbouw, landbouw, elektronica en automotive.
2) De batterij: lithium, raffinage en industriële knelpunten
De energietransitie en de explosieve groei van AI vereisen enorme hoeveelheden materialen, vooral koper en lithium. Zonder lithium, en vooral zonder raffinage en volledige waardeketen, kunnen we geen batterijen maken; zonder batterijen is massale elektrificatie onmogelijk.
In het Lithium-driehoek (Chile, Argentinië, Bolivia) manifesteert de Chinese aanwezigheid zich minder als een enkel groot verhaal en meer als een complexe mix van participaties, projecten en leveringsafspraken.
– In Chili behoudt Tianqi Lithium een belangrijke positie in SQM, een van de grootste lithiumproducenten, waarbij regulatoriën en markten deze positie nauwlettend volgen.
– In Argentinië is Ganfeng Lithium betrokken bij productie- en uitbreidingsprojecten, gezien de strategische waarde van het resource.
– Bolivia werkt via verschillende Chinese-participerende consortia aan industriële ontwikkelingsplannen om het mineralen verder te verwerken tot eindproducten.
De technologische les: het gaat niet alleen om het bezitten van lithium maar om het volledig beheersen van de waardeketen: mijnbouw, verwerking, cathoden, batterijen en fabricage. Als een land dat volledige cirkel kan sluiten, kan het de prijzen bepalen, de productiesnelheid sturen en de afhankelijkheid verkleinen. Dat geeft niet alleen economisch gewicht, maar beïnvloedt ook energiebalans en de veerkracht van de Energiesysteem.
3) Het zenuwstelsel: het elektriciteits- en datanetwerk
In de digitale economie vormen elektriciteit en datanetwerken één systeem. Datacenters – vooral die gericht op AI – transformeren energie in een handelswaar. Modernisering van de netwerken (transport, distributie, opslag, controle) wordt daardoor een strategisch ontwikkelpunt.
De Chinese aanwezigheid in nutsbedrijven en energienetwerken in Latijns-Amerika groeit snel, met overnames en controle-activiteiten in verschillende landen, mede om zowel winstgevendheid als industriële posities te versterken.
Enkele voorbeelden:
– In Chili is State Grid actief als eigenaar van belangrijke distributiebedrijven zoals CGE, dat in internationaal nieuws is gekomen vanwege incidenten en stroomuitval.
– De overname van Chilquinta door State Grid International Development (SGID) was een duidelijke zet richting controle over de distributie.
– In Peru kocht China Southern Power Grid de distributie-activa’s van Enel, wat de toon zet voor meer Chinese investeringen in lokale stroomnetwerken.
Aan deze elektrische laag wordt de digitale laag toegevoegd: onderzeese kabels, backbone-netwerken, clouds, satellieten en 5G. Het recente project Humboldt, een langeafstandskabel gekoppeld aan Google die Chili met Australië verbindt, versterkt het internationale datanetwerk.
Wat verandert door AI? Landen die willen aantrekken datacenters, fabricages, geavanceerde mijnbouw of AI-hubs, hebben stabiele energie en lage-latentie data nodig. Partijen die die componenten financieren of exploiteren, vergroten niet alleen hun economische invloed, maar ook hun normatieve positie op het gebied van beveiliging, audits, standaarden en interoperabiliteit.
4) Software: geld, swaps en alternatieve “rails”
De laatste laag van het digitale “stack” betreft niet alleen apps, maar het hele financiële systeem: hoe infrastructuur wordt gefinancierd, in welke valuta het wordt afgewikkeld, welke verzekeraars risico dekken en welke banken krediet verlenen tijdens marktschokken.
In Argentinië speelde het Chinese swap-systeem een belangrijke rol om staatsfinanciën te ondersteunen, vooral in stressvolle tijden, met extensies en activaties die de mondiale headlines haalden.
Reuters heeft ook gerapporteerd dat China de afgelopen jaren haar kredietlijnen en financieringsinstrumenten in Latijns-Amerika heeft uitgebreid, naast de behoefte aan kapitaal voor energie, transport en telecommunicatie.
De tech-vertaling: Wanneer financiering “gepakteerd” wordt geleverd (met constructie, leverancier, financiering, verzekering), koopt een land niet alleen infrastructuur, maar ook integrale afhankelijkheid van een ecosysteem. Dit versnelt niet alleen de implementatie, maar fixeert ook standaarden, leveranciers en onderhandelingsmarges.
Is dit “slecht” of “onvermijdelijk”?
Het antwoord is niet zwart-wit. Voor veel Latijns-Amerikaanse landen biedt Chinese (en andere) investeringen een pad om infrastructuurgaten te dichten. Wat er vooral op het spel staat, is de aard van wat wordt verkocht, onder welke voorwaarden, wat wordt achtergehouden en hoe de diversificatie eruitziet.
De meer technologische en financiële analyse zegt het volgende:
- Verkoopt een land “periferie” (niet-kritieke activiteiten), dan blijft het risico beheersbaar.
- Wanneer knooppunten zoals havens, energienetwerken en datacenters worden overgenomen, verliest het land gedeelde besluitvorming en soevereiniteit.
- Als financiering en verzekeringen uit dezelfde bron komen, wordt de afhankelijkheid een feit en wordt de zogenaamde “lock-in” werkelijkheid.
Signalen voor 2026: waar moeten bedrijven en overheden op letten?
- In kaart brengen van afhankelijkheden zoals men dat doet bij cloudproviders: wie is de leverancier, wat zijn de vervangingsopties, de kosten bij vertrek, SLA’s en continuïteitsrisico’s.
- Standaarden en audits: het functioneren is niet genoeg; de vraag is hoe het geverifieerd wordt, wie de updates uitvoert en hoe incidenten worden beheerd.
- Dual sourcing in kritische componenten: energie, connectiviteit en logistiek.
- Ciberresilience van infrastructuren: havens en elektriciteitsnetwerken vormen hoog-waarde doelwitten in scenario’s van geopolitieke spanningen.
- Vermijden van verkoop van “control rooms”: zelfs met buitenlandse kapitaal, is het behoud van operationele governance en zichtbaarheid essentieel om risico’s te beperken.
Veelgestelde vragen
Wat betekent een “re-cableing” in technologische zin voor een land?
Het betekent dat controle over en operationele beslissingen over kritieke infrastructuren zoals energie, connectiviteit, havens en datanetwerken verschuiven naar andere partijen of worden beïnvloed.
Waarom zijn havens zo belangrijk in de AI-economie?
Omdat AI de vraag naar hardware, energie en materialen versnelt. Havens bepalen de kosten en tijdlijnen van toeleveringsketens en beïnvloeden zo de snelheid van technologische adoptie.
Is lithium het meest bepalende resource of is het vooral de raffinage-capaciteit?
Het knelpunt ligt vaak niet in de mijnbouw, maar in verwerking en volledige industriële ketens, zoals het maken van cathodes, batterijen en eindproducten.
Hoe beïnvloedt valuta-diversificatie en financieringsinstrumenten (yuan, swaps) de technologische sector?
Ze bepalen de toegang tot financiering, de voorwaarden en integratie in ecosystemen, wat strategisch en geopolitiek een groot verschil maakt.
Bron: Portaal Financieel