Spanje wil meedoen in de “eerste divisie” van de AI-infrastructuur in Europa. De overheid heeft aangekondigd dat Madrid, samen met Catalonië, deel zal uitmaken van de Spaanse kandidatuur voor een van de komende Europese gigafabrieken voor AI: grootschalige faciliteiten ontworpen om modellen van de nieuwe generatie te trainen en te implementeren, met enorme eisen op het gebied van rekenkracht, energie en netwerken. Deze aankondiging werd gedaan door minister Óscar López voor Digitale Transformatie en Overheidsdiensten tijdens het Spain Investors Day forum in Madrid, met een duidelijke politieke boodschap: meer regio’s erbij betrekken om een nationale aanpak te versterken met een ambitieuze industriële en technologische focus.
De Spaanse kandidatuur rust op twee locaties: de reeds vastgestelde Móra la Nova (Tarragona) en een tweede locatie in San Fernando de Henares (Madrid). De regering stelt voor het project te stimuleren via een publiek-private samenwerking waarin de Sociedad Española para la Transformación Tecnológica (SETT) participeert, een publiek voertuig opgericht om strategische investeringen te versnellen in sectoren zoals halfgeleiders, connectiviteit en AI zelf.
Wat is een “gigafabriek” voor AI en waarom wil Brussel ze?
Het begrip gigafabriek is geen reclamestunt: het staat voor rekenkracht op industriële schaal. Volgens het Europese plan worden deze infrastructuren ontworpen om meer dan 100.000 geavanceerde AI-processors te huisvesten, met duidelijke prioriteiten: energievoorziening, betrouwbare toeleveringsketens, hogesnelheidnetwerken, efficiëntie en automatisering. Het tijdspad dat de overheid hanteert, plaatst de realisatie tussen 2027 en 2028, in lijn met de doelstelling van de EU om meerdere faciliteiten in verschillende lidstaten te selecteren.
Brussel probeert daarnaast een strategie voor infrastructuur te versnellen die Europa minder afhankelijk moet maken en haar kracht op AI-gebied moet vergroten. In dat kader verschijnt InvestAI, een initiatief aangekondigd door Ursula von der Leyen, met de bedoeling om tot 200 miljard euro vrij te maken voor het stimuleren van het Europese ecosysteem, inclusief grote “fabrieken” voor AI-rekenkracht.
Geld, grond en energie: het driehoeksspel dat de race bepaalt
De minister benadrukte dat de publieke en private investeringen “mogelijk” meer dan 4 miljard euro kunnen bedragen, wat de grote omvang van het project aangeeft: hier gaat het niet om een gewone datacenter, maar om een strategische infrastructuur met industriële, regelgevende en energie-implicaties. En zoals bij elke race om capaciteiten, is niet alleen het geld de bottleneck: ook de beschikbaarheid van elektriciteit, vergunningen, water en maatschappelijke acceptatie in de betrokken regio’s.
De keuze voor Madrid moet de kandidatuur versterken met een “dubbel” focus op grond, connectiviteit en bedrijfs-ecosysteem. Catalonië positioneert Tarragona al als industrieel en logistiek knooppunt voor energietransities en technologische projecten, terwijl Madrid een groot deel van de digitale infrastructuur, de vraag van het bedrijfsleven en de connectieknooppunten van het land herbergt. De onderliggende boodschap is dat, in AI, geografie belangrijk is… maar dat ook het vermogen om vergunningen, operators, energie en financiering snel te coördineren, cruciaal is voor succes.
Snelle overzichtstabel: hoe ziet de Spaanse kandidatuur eruit?
| Sleutelfactor | Wat stelt Spanje voor | Waarom is dat belangrijk? |
|---|---|---|
| Kandidatiemodel | Dubbele locatie (Catalonië + Madrid) | Versterkt regionale capaciteit, talent en connectiviteit |
| Locaties | Móra la Nova (Tarragona) + San Fernando de Henares (Madrid) | Voegt logistieke redundantie en ecosysteemkracht toe |
| Financiering | Publiek-private samenwerking met inzet van SETT | Maakt kapitaalmobilisatie en versnelde investering mogelijk |
| Economische omvang | Meer dan 4 miljard euro (raming) | Industriële schaal: energie, civiele werken, netwerken en hardware |
| Technische eisen | > 100.000 AI-processors, focus op energie/netwerken/efficiëntie | Stelt echte maatstaf voor een gigafabriek |
| Tijdspad | Operationeel tussen 2027 en 2028 (doel) | Bepaalt vergunningen, toelevering en bouwtempo |
Wat staat er op het spel: digitale soevereiniteit en “nationale capaciteit”
Naast de headlines zijn er twee interpretaties mogelijk: ten eerste economisch: een gigafabriek betekent investeringen, hoogwaardig werk en een magneet voor leveranciers (energie, koeling, telecom, bouw, beveiliging, onderhoud…). Ten tweede strategisch: wie de infrastructuur voor het trainen en uitrollen van geavanceerde modellen huisvest, bepaalt mede haar technologische autonomie, innovatiekracht en industriële concurrentiekracht.
Europa — en Spanje binnen dat geheel — komt wat betreft onderdelen van de wereldwijde race laat op gang, maar probeert dat te compenseren door publiek-private samenwerking, regelgeving en financiering. De vraag is niet alleen of Spanje een “gigafabriek” zal winnen, maar vooral of het op tijd kan aantonen dat het beschikt over wat echt belangrijk is voor die investeringen: beschikbare energie, realistische planningen, juridische zekerheden, topnetwerken en een goed voedselketen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een “AI-fabriek” en een “gigafabriek voor AI”?
Een gigafabriek gaat een sprong in schaalgrootte maken: meer rekenkracht, meer integratie met energie en netwerken, en de capaciteit om modellen van de volgende generatie te trainen met enorme behoeften.
Waar zou de Spaanse gigafabriek komen als Spanje wordt geselecteerd?
De voorgestelde locaties zijn Móra la Nova in Tarragona en San Fernando de Henares in Madrid.
Hoeveel wordt er geïnvesteerd?
Het overheid en private partners schatten dat de gezamenlijke investering meer dan 4 miljard euro kan bedragen.
Wanneer zullen de Europese AI-gigafabrieken operationeel zijn?
Het verwachte tijdspad is 2027–2028, afhankelijk van de selectie en het verdere uitrolproces binnen de EU.