NEC zou eind maart 2026 de ontwikkeling van eigen quantumcomputers hebben beëindigd, volgens een onderzoek gepubliceerd door het Japanse mediaorganisatie Diamond Online. Deze beslissing is vooral opvallend omdat onderzoekers van NEC in 1999 een van de baanbrekende werken publiceerden die de weg vrijmaakten voor de huidige superconducting qubits. Het bedrijf bevestigt niet formeel dat het zich terugtrekt uit quantum computing en beweert dat het blijft werken aan praktische toepassingen en de industrialisering van deze technologieën.
De kernpunten van NECs terugtrekking uit quantum hardware in 20 seconden
- NEC zou in maart 2026 gestopt zijn met de ontwikkeling van eigen quantummachines.
- Het bedrijf was een pionier in superconducting qubits met een publicatie in Nature in 1999.
- Sommige onderzoekers van het programma zouden zijn overgestapt naar Fujitsu.
- NEC blijft werken aan toepassingen, proof of concepts en mogelijke industriële toepassingen.
- Fujitsu blijft investeren in superconducting hardware en presenteerde recent een prototype gebaseerd op spins in diamant.
Het verschil is significant. De beschikbare informatie maakt het niet mogelijk te stellen dat NEC volledig stopt met quantum computing. Wat het bedrijf mogelijk achterlaat, is het meest kostbare en risicovolle deel: het fysiek ontwerpen en bouwen van quantumcomputers.
NEC kan zijn focus blijven richten op softwareontwikkeling, algoritmen, use cases en projecten met klanten, plus het gebruik van hardware geproduceerd door derden.
Diamond Online wijst bovendien op een bijzondere beweging binnen de Japanse industrie: veel onderzoekers die betrokken waren bij het NEC-project zouden zijn overgestapt naar Fujitsu, inclusief personeel met een belangrijke rol in het programma.
Het bedrijf heeft niet publiekelijk details bekendgemaakt over de omvang van deze personeelsbewegingen.
NEC zette in 1999 de weg vrij voor superconducting qubits
Deze geschiedenis verschaft de beslissing een dieperliggende betekenis dan enkel het cancelen van een experimenteel project.
Op 29/04/1999 publiceerden Yasunobu Nakamura, Yu. A. Pashkin en Jaw-Shen Tsai een artikel in Nature getiteld Coherent control of macroscopic quantum states in a single-Cooper-pair box.
Nakamura en Tsai waren toen werkzaam in de fundamentele onderzoeksafdelingen van NEC.
Het experiment demonstreerde coherente controle van macroscopische quantumtoestanden in een kleine superconducting structuur gebaseerd op een Cooper-paar box.
Dat apparaat kon zich gedragen als een twee-niveausysteem en fungeerde daardoor als een qubit, de basiseenheid van informatie in een quantumcomputer.
Dit werk werd een vroege referentie voor superconducting quantum computing.
De historische betekenis wordt duidelijk vanaf 2026, waaruit blijkt dat veel geavanceerdere circuits op basis van superconductors nu een van de belangrijkste technologieën vormen voor het bouwen van quantumprocessors.
In de daaropvolgende jaren bleef NEC in deze richting investeren.
Het bedrijf deed onderzoek naar zowel gate-based quantum computing als quantum annealing, een aanpak die zich richt op optimisatieproblemen.
In 2022 kondigde NEC een cel aan gebaseerd op superconducting qubits van het type parametron voor een quantum annealing-architectuur. Twee jaar later werkten ze samen met het National Institute of Advanced Industrial Science and Technology (AIST), de Universiteit van Yokohama en de Universiteit van Tohoku aan de demonstratie van een superconducting circuit dat meerdere qubits kan aansturen.
NEC presenteerde deze ontwikkelingen steeds als stappen naar grotere quantum systemen.
Daarom is het de moeite waard dat het vermeende stopzetten van hardwareontwikkeling na slechts twee jaar een significante verandering betekent.
Het bouwen van een commerciële quantumcomputer blijft een dure onderneming
Diamond Online wijt de terugtrekking aan een steeds duidelijker wordend punt in quantum computing: de tijd die nodig is om wetenschappelijke vorderingen om te zetten in een winstgevend bedrijf.
Het fabriceren van een quantumprocessor is slechts een deel van het probleem.
Superconducting systemen moeten op extreem lage temperaturen werken, dicht bij het absolute nulpunt. Dit vereist dilution refrigerators, gespecialiseerde elektronica, controlesystemen, kalibratie en een uitgebreide infrastructuur rondom de processor.
Daarbovenop komt het moeilijkste probleem: fouten.
Qubits zijn uiterst gevoelig voor noise en verliezen hun quantumtoestand makkelijk. Het bouwen van computers die nuttige berekeningen kunnen uitvoeren voor langere tijd vereist het verbeteren van fideliteit en het ontwikkelen van foutencorrectie op quantumniveau.
Dit brengt een belangrijke kloof met zich mee tussen fysieke qubits en logische qubits.
Een fouttolerant quantumcomputer kan vele fysieke qubits vereisen om één logische qubit te vormen die betrouwbaar genoeg is. Daarom is een machine met duizenden fysieke qubits niet automatisch geschikt voor complexe algoritmes.
De race kost hoge investeringen over vele jaren, terwijl er nog geen markt bestaat die vergelijkbaar is met die voor klassieke computing of AI.
NEC lijkt te hebben besloten dat directe investering in hardware niet langer bij hun prioriteiten past.
Toch betekent het stopzetten van hardwareproductie niet dat toekomstige commerciële kansen uitgesloten worden.
Als quantum computing belangrijke bedrijfsapplicaties krijgt, kan NEC zich richten op integratie, software, consulting en sectoroplossingen, gebruikmakend van apparatuur van andere fabrikanten.
Dit is vergelijkbaar met andere infrastructuurstrategieën: je hoeft niet zelf de processor te maken om services eromheen te bouwen.
Fujitsu legt de focus terwijl talent van NEC overgaat
De mogelijke overplaatsing van onderzoekers is interessant omdat Fujitsu een tegengestelde richting inslaat.
In april 2025 presenteerden Fujitsu en RIKEN een superconducting quantumcomputer met 256 qubits, vier keer zoveel als de 64 qubits van het eerdere systeem dat beide organisaties ontwikkelden.
Fujitsu startte ook een programma om grotere superconducting systemen te ontwikkelen en kondigde in augustus 2025 de ontwikkeling aan van een computer met meer dan 10.000 fysieke qubits, met als doel dit in het fiscale jaar 2030 te bereiken.
Fujitsu wil dit hardware combineren met foutencorrectietechnologieën en haar hybride quantumplatform.
Daarnaast werkt het Japanse bedrijf niet uitsluitend met superconductors.
Op 08/09/2026 kondigde Fujitsu een prototype aan van een quantumcomputer gebaseerd op spins in diamant, ontwikkeld samen met de Technische Universiteit Delft en QuTech.
Dit systeem gebruikt tin (SnV) centers geïntegreerd met fotonische circuits.
Een kenmerk van deze aanpak is de mogelijkheid om verschillende quantummodules optisch te verbinden, wat de weg zou kunnen effenen voor modulaire architecturen op grotere schaal.
Fujitsu beweert dat het prototype kan werken bij -271,6 °C, vergeleken met ongeveer -273,13 °C voor conventionele superconducting systemen.
Het bedrijf plant om in 2027 een multimodulair prototype van deze technologie te ontwikkelen en ook de integratie met haar superconducting architectuur te onderzoeken.
De nieuwe roadmap omvat het bereiken van 250 logische qubits in fiscaal jaar 2030 en 1.000 logische qubits in 2035.
De komst van onderzoekers afkomstig van NEC, mocht dit bevestigd worden zoals gepubliceerd door Diamond Online, zou extra expertise toevoegen aan een organisatie die tegelijkertijd verschillende line of hardware op het gebied van quantumontwikkeling uitbreidt.
Japan concentreert zijn quantumstrategie op minder spelers
De beslissing van NEC kan ook geïnterpreteerd worden binnen de context van de herstructurering van de Japanse technologiesector.
Decennia lang hadden grote conglomeraten als NEC, Fujitsu, Hitachi en Toshiba grote interne onderzoeksafdelingen en produceerden ze een breed scala aan technologieën.
NEC weet uit ervaring hoe het is om profitabel te stoppen met kapitaalintensieve activiteiten.
In 1990 leidde NEC de wereld in semiconductorverkopen. In de daaropvolgende jaren verloor het terrein terwijl Intel groeide in de markt voor pc-microprocessors en de Aziatische industrie transformeerde naar geheugentechnologie.
NEC splitste haar activiteiten in halfgeleiders geleidelijk af.
In 1999 combineerde het haar DRAM-activiteiten met Hitachi tot NEC-Hitachi Memory, later Elpida Memory genoemd. In 2002 scheidde het een groot deel van haar resterende chipactiviteiten af als NEC Electronics.
Deze entiteit fuseerde later met Renesas Technology tot Renesas Electronics.
De vergelijking met quantum computing moet voorzichtig gemaakt worden, omdat het om totaal verschillende markten en technologische fases gaat.
Toch is er een gedeeld element: het ontwikkelen van frontier hardware vereist grote investeringen en lange termijn rendementen.
Momenteel richt NEC zich vooral op informatietechnologie, bedrijfsoplossingen, telecommunicatie, kunstmatige intelligentie, beveiliging, aerospace en defensie.
Het voortzetten van een eigen quantumprocessorprogramma voor misschien nog eens tien jaar betekent concurreren om middelen met deze sectoren.
NEC verdwijnt niet uit quantum computing
De reactie van NEC op de geruchten vereist een nuancering van de kop.
In reactie op vragen van Diamond Online ontweek het bedrijf direct te bevestigen dat ze de ontwikkeling van quantumcomputers heeft stopgezet.
NEC gaf aan dat het wel nog steeds kijkt naar praktische toepassingen en de industrialisering van quantumtechnologieën, naast het uitvoeren van proof of concepts met klanten.
Dit houdt de deur open voor een aanzienlijke participatie in de sector.
Quantum computing omvat veel meer dan het fabriceren van qubits: algoritmen, compilers, optimalisatie, integratie met supercomputers, cryptografie, simulaties, bedrijfssoftware en hybride platforms zijn domeinen waarin een technologiebedrijf actief kan zijn zonder zelf een processor te bezitten.
Ook bestaat de mogelijkheid om quantumcapaciteit te gebruiken via externe diensten.
De verandering zou dus liggen in de plek waar NEC het risico plaatst.
Meer dan twintig jaar probeerde het rechtstreeks deel te nemen aan de bouw van quantummachines.
Nu lijkt het bereid af te wachten totdat andere fabrikanten bepaalde fysieke problemen oplossen, terwijl het de deur openhoudt om de technologie te gebruiken zodra er commercieel interessante toepassingen beschikbaar zijn.
Deze beweging onderstreept ook dat de quantumrally niet noodzakelijkerwijs gelijkloopt met de ontwikkeling van generatieve AI.
AI-modellen hebben snel producten gevonden die inkomsten genereren, terwijl de infrastructuur blijft groeien. In quantum computing is er nog altijd een grote kloof tussen experimentele verbeteringen en het beschikken over fouttolerante machines die hun hoge complexiteit economisch rechtvaardigen.
NEC was een van de bedrijven die de race in 1999 op gang bracht.
Na zevenentwintig jaar lijkt het nu besloten te hebben dat het niet nodig is zelf de computer te maken om deel te blijven uitmaken van die race.
Veelgestelde vragen
Heeft NEC de quantumcomputing helemaal vaarwel gezegd?
Niet helemaal. De gepubliceerde informatie suggereert dat NEC stopt met de ontwikkeling van eigen hardware, maar het bedrijf blijft kijken naar praktische toepassingen, industrialisering en proof of concepts rondom quantumtechnologieën.
Wat heeft NEC bereikt in quantum computing in 1999?
Onderzoekers van NEC demonstreerden coherente controle over macroscopische quantumtoestanden in een superconducting Cooper-pair box. Het werk, gepubliceerd in Nature, wordt beschouwd als een van de eerste mijlpalen in de ontwikkeling van superconducting qubits.
Zijn NEC-onderzoekers overgestapt naar Fujitsu?
Diamond Online meldt dat veel onderzoekers betrokken bij NEC’s quantumontwikkeling zijn overgestapt naar Fujitsu. Exacte details of namen zijn niet gepubliceerd.
Wat ontwikkelt Fujitsu op het gebied van quantum computing?
Fujitsu onderhoudt projecten rond superconducting hardware en presenteerde recent een prototype gebaseerd op spins in diamant. Haar roadmap omvat systemen met meer dan 10.000 fysieke qubits en doelen voor logische qubits in de komende jaren.
Bron: diamond.jp