Verenigde Staten probeert technologische veiligheid om te vormen tot een nieuwe architectuur van allianties. Onder de naam Pax Silica heeft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken een initiatief gelanceerd dat gericht is op het beveiligen van toeleveringsketens die verband houden met Kunstmatige Intelligentie, halfgeleiders, kritieke mineralen, energie en digitale infrastructuur. Dit gaat verder dan een louter politiek signaal: Washington wil een deel van het industriële landschap rondom AI herstructureren door betrouwbare partners te betrekken en de afhankelijkheid van strategische gebieden, vooral ten opzichte van China, te verminderen.
Het kernpunt is dat Pax Silica niet is opgericht als een traditioneel fonds, maar als een politiek-industriële verklaring. De website van het ministerie van Buitenlandse Zaken beschrijft het als haar belangrijkste initiatief op het gebied van AI en de beveiliging van toeleveringsketens. In officiële documenten spreekt Washington van het bouwen van een “nieuwe convergentie” van economische veiligheid onder alliantiepartners, die zich uitstrekt van kritieke mineralen tot foundational models, connectiviteit, datacenters en geavanceerde productie.
Dit is relevant omdat het een deel van het verhaal rechtzet dat in de afgelopen uren circuleerde. Officieel en publiekelijk is er een strategische verklaring en een samenwerkingskader dat in december 2025 werd gestart met landen als Japan, Zuid-Korea, Singapore, Israël, Australië en het Verenigd Koninkrijk, en dat later werd uitgebreid met Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, India en Zweden, dat in maart 2026 het eerste lid van de Europese Unie werd dat zich daarbij aansloot. Europa is dus niet volledig buiten beeld gebleven, hoewel het geen leidende rol vervult bij het ontwerpen van het kader.
Het grote nieuwe element is nu de ontwikkeling van een financieel afgeleide gekoppeld aan Pax Silica. Bloomberg meldde op 23 maart dat de regering-Trump van plan is 250 miljoen dollar aan te wenden voor een investeringsconsortium dat gericht is op het versterken van de energie- en kritieke mineralenvoorziening. Het doel is om tot wel 1 biljoen dollar aan beheerde activa bijeen te brengen, afkomstig van staatsfondsen en institutionele beleggers. Namen die Bloomberg noemde, zijn onder meer SoftBank, Temasek en Mubadala. Sommige bronnen spreken zelfs van hogere cijfers, tot 4 biljoen dollar, maar dergelijke bedragen zijn momenteel niet terug te vinden in de officiële documenten van het ministerie van Buitenlandse Zaken die Pax Silica ondersteunen.
Los van de daadwerkelijke omvang is de intentie van de beweging duidelijk. Washington wil van een globalisering gebaseerd op kosten-efficiëntie naar een model dat meer draait om controle, vertrouwen en geopolitieke afstemming. Reuters legde in januari al uit dat Pax Silica probeert de volledige technologische keten te beschermen — inclusief kritieke mineralen, geavanceerde productie, rekenkracht en datacentra — en dat het deel uitmaakt van de strategie van “economic statecraft” van de Trump-regering om afhankelijkheden te verminderen van rivals en samenwerkingsverbanden met industriële partners te versterken.
Deze koerswijziging heeft directe gevolgen voor de chipmarkt. Decennia lang was de industrie georganiseerd rond een transnationale logica, uiterst efficiënt maar ook zeer kwetsbaar voor geopolitieke knelpunten. De afhankelijkheid van China in mineralenraffinage, de centrale rol van Taiwan in geavanceerde productie en de groeiende energie- en datacenterbehoeften voor AI maken dat technologische levering steeds meer als een nationale veiligheid wordt gezien. Pax Silica probeert hierop te reageren door een soort flexibel industrieel blok te vormen: geen formele Noord-Atlantische Verdragsorganisatie voor silicium, maar wel een netwerk van landen en bedrijven die investeren, infrastructuur delen en technologische bescherming coördineren.
Er is ook een belangrijk diplomatiek element. Reuters benadrukte dat de opname van Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten in januari een geopolitieke waarde had doordat het landen uit het Golfegebied, traditioneel verdeeld en rivaliserend, verenigde onder hetzelfde technologische samenwerkingskader, samen met Israël en Aziatische bondgenoten. Helberg beschreef Pax Silica als een “coalitie van capaciteiten”, waarbij de betrokkenheid niet louter afhankelijk is van gedeelde belangen of ideologie, maar vooral van wat elk land kan bijdragen qua mineralen, energie, fabricage, connectiviteit en kapitaal.
Voor Europa is de interpretatie genuanceerder dan sommige snelle analyses suggereren. Aan de ene kant heeft de Europese Unie haar eigen industriële en regelgevende agenda omtrent halfgeleiders, cloud, AI en technologische soevereiniteit. Aan de andere kant toont het feit dat Zweden in maart het eerste EU-land was dat de verklaring ondertekende dat Washington wel degelijk geïnteresseerd is om Europese partijen te betrekken, al lijkt dat meer via bilaterale of flexibele coalities dan via Brussel als centrale speler. Daarnaast waren de EU, Canada en India in december 2025 al als waarnemers betrokken bij de eerste top, voordat India zich formeel aansloot in februari.
De grote vraag is welke impact dit zal hebben op de prijzen en marktfragmentatie. Het herstructureren van toeleveringsketens om ze veiliger te maken brengt gewoonlijk meer redundantie, hogere initiële investeringen en minder afhankelijkheid van de goedkoopste leverancier met zich mee. Dat kan de veerkracht vergroten, maar ook componentkosten verhogen en de efficiëntie, die de afgelopen decennia kenmerkte, onder druk zetten. In essentie verbeeldt Pax Silica die onderliggende spanning: de VS en haar bondgenoten lijken bereid om dat extra kost te dragen om strategische autonomie te verwerven in de AI-economie.
De kern ligt niet alleen in de omvang of de uiteindelijke investeringen, maar vooral in de verschuiving van het model. Waar het tijdperk van de 20e eeuw werd gedomineerd door olie, staal en maritieme routes, draait de nieuwe geoeconomische wedstrijd steeds meer rondom computing, chips, elektrische energie, verfijnde mineralen en de infrastructuur die AI voedt. Pax Silica is in wezen de poging van Washington om dat nieuwe wereldkaart te ontwerpen, nog voordat anderen dat doen.
Veelgestelde vragen
Wat is precies Pax Silica?
Het is een initiatief van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat zich richt op AI en het beveiligen van toeleveringsketens. Het doel is het coördineren van betrouwbare partners en allianties op gebieden zoals halfgeleiders, kritieke mineralen, energie, connectiviteit, datacenters en geavanceerde fabricage.
Is Pax Silica een fonds of een politieke alliantie?
Officieel is Pax Silica vooral een verklaring en een strategisch samenwerkingskader. Tegelijkertijd promoot de Trump-regering een investeringsconsortium dat aan dat initiatief verbonden is, maar het is belangrijk om die twee niet te verwarren.
Hoeveel geld zal het nieuwe fonds gekoppeld aan Pax Silica mobiliseren?
Bloomberg meldde een eerste bijdrage van 250 miljoen dollar van de VS en een doelstelling van tot wel 1 biljoen dollar aan beheerde activa. Grotere bedragen worden genoemd, tot 4 biljoen dollar, maar zulke cijfers zijn momenteel niet bevestigd in de officiële documentatie van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Is Europa buiten beeld gebleven bij Pax Silica?
Niet helemaal. Het Verenigd Koninkrijk was een van de eerste partners en Zweden ondertekende in maart als eerste EU-lid. Daarnaast nam de EU in december 2025 als waarnemer deel aan de eerste top.