Rusland wil haar inzet op kunstmatige intelligentie versterken, maar stuit op een obstakel dat niet alleen met talent, data of politieke ambitie kan worden opgelost: het tekort aan geavanceerde chips. Sberbank, de grootste Russische bank en een belangrijke motor voor technologische ontwikkeling in het land, hoopt gebruik te maken van door China gefabriceerde microchips om GigaChat te ondersteunen, haar generatieve AI-model en belangrijkste nationale alternatief voor ChatGPT.
De gedachte werd geuit door German Gref, CEO van Sberbank, tijdens het bezoek van Vladimir Putin aan China. Deze boodschap weerspiegelt de geopolitieke context van AI: toegang tot hardware is een strategisch vraagstuk geworden. Westerse sancties bemoeilijken of blokkeren de Russische toegang tot geavanceerde accelerators van NVIDIA, AMD en andere leveranciers, terwijl China zich ontwikkelt tot de meest waarschijnlijke technologische partner om aan die behoefte te voldoen.
GigaChat, een Russische AI met afhankelijkheid van buitenlandse hardware
GigaChat is geen eenvoudige experimentele chatbot. Sberbank presenteert het als een familie van modellen ontworpen voor de Russische taal en gericht op tekstverwerking, analyse, automatisering, programmering, redenering en beeldherkenning. Via een API kunnen deze functies geïntegreerd worden in producten en diensten, wat aansluit bij de Russische strategie om een lokale AI-infrastructuur op te bouwen voor bedrijven, overheidsinstanties en gereguleerde sectoren.
De GigaChat-familie wordt technisch omschreven als een reeks fundamentele en post-getrainde modellen voor het Russisch, gebaseerd op de Mixture of Experts-architectuur. Deze aanpak maakt het mogelijk om slechts een deel van het model te activeren voor elke taak, wat de efficiëntie bij training en inferentie kan verbeteren bij grootschalige inzet. Sberbank heeft ook open modellen gepubliceerd voor onderzoek en industrieel gebruik, met als doel het lokale ecosysteem te versterken en ontwikkelaars aan te trekken.
Het probleem is dat zo’n model niet alleen software is. Het trainen, afstemmen en bedienen van moderne taalmodellen vergt enorme rekenkracht. Rusland heeft wellicht onderzoeksgroepen, taalkundige data en politieke wil, maar zonder voldoende GPU’s of gespecialiseerde accelerators blijft het achter in vergelijking met de VS en China.
Hier ziet men de afhankelijkheid van China. Rusland beschikt momenteel niet over een nationale halfgeleiderindustrie die kan concurreren met de geavanceerde noden voor AI. Het elektronische ecosysteem blijft sterk afhankelijk van import, en door de Westerse sancties is deze afhankelijkheid verder toegenomen. In de praktijk wordt China de meest logische optie voor toegang tot moderne hardware, al is het geen snelle of gegarandeerde oplossing.
Huawei Ascend, een mogelijke weg voor Rusland naar AI
Hoewel Sberbank niet publiekelijk heeft aangeven welke Chinese chips zij willen gebruiken, wijst de markt automatisch naar Huawei en haar Ascend-familie. In het bijzonder is de Ascend 950PR uitgegroeid tot een belangrijke Chinese ambitie om de afhankelijkheid van NVIDIA te verminderen binnen het eigen land.
Reuters meldde in maart dat grote Chinese technologiegiganten zoals ByteDance en Alibaba zich voorbereiden op bestellingen van Huawei 950PR-chips na positieve tests. De aantrekkingskracht ligt niet alleen in de prestaties, maar ook in de verbeterde compatibiliteit met software die ontwikkeld is voor het CUDA-ecosysteem van NVIDIA, wat een belangrijke barrière vormt voor het migreren van workloads van hardware van NVIDIA naar Chinese oplossingen.
| Belangrijk element | Situaie |
|---|---|
| Russisch model | GigaChat, ontwikkeld door Sberbank |
| Voornaamste behoefte | AI-accelerators voor training en inferentie |
| Russische beperkingen | Westerse sancties en beperkte toegang tot geavanceerde hardware |
| Waarschijnlijk leverancier | Chinese fabrikanten, met Huawei als voorname kandidaat |
| Chips door markt genoemd | Huawei Ascend 950PR |
| Samenwerkende partijen | ByteDance, Alibaba, Tencent en andere Chinese groepen |
| Grootste risico | Beperkt aanbod en prioritering van binnenlandse Chinese vraag |
De Ascend 950PR, gebaseerd op beschikbare informatie, is vooral gericht op inferentie en niet op grootschalige training. Dit kan passend zijn voor zekere toepassingen van GigaChat, vooral als Sberbank grote schaal wil uitrollen voor gebruikers en bedrijven. Voor het trainen van grotere modellen of het ontwikkelen van nieuwe generaties zouden echter krachtigere chips en een bijpassende infrastructuur nodig zijn, inclusief netwerk-, geheugen- en opslagcapaciteit.
De uitdaging is dat China zelf geen oneindige capaciteit heeft. Huawei probeert een enorme binnenlandse vraag te bedienen, aangedreven door de groei van modellen als DeepSeek, plannen van ByteDance, Alibaba, Tencent en de politieke druk uit Peking om Amerikaanse hardware te vervangen. Reuters meldt dat Huawei rond 2026 ongeveer 750.000 units van de 950PR wil produceren, een aanzienlijke hoeveelheid, maar wel onderhevig aan de beperkingen van geavanceerde fabricage in China.
Daardoor staat Rusland in een lastige positie. Het kan in China een uitweg vinden uit het Westerse embargo, maar moet daarbij concurreren met de binnenlandse prioriteiten van China. Voor Peking kan het bevoorraden van haar grote techbedrijven en het versterken van haar autonomie op het gebied van AI belangrijker zijn dan het voldoen aan de Russische vraag.
Versterking van de technologische alliantie tussen Moskou en Peking
De zoektocht naar Chinese chips voor GigaChat past in een bredere strategie van toenemende samenwerking tussen Rusland en China op het gebied van kunstmatige intelligentie. De afgelopen maanden hebben beide landen gepleit voor meer samenwerking op het vlak van AI, open source software, technologische governance en strategische toepassingen. Putin had eerder opdracht gegeven tot het versterken van de samenwerking tussen de Russische overheid, Sberbank en China op dit terrein, onderdeel van een strategie om de afhankelijkheid van westerse technologie te verkleinen.
AI is een terrein geworden waar sancties, exportrestricties en industriële politiek even zwaar wegen als wetenschappelijke doorbraken. De VS beperkt de verkoop van geavanceerde chips aan bepaalde landen en bedrijven. China investeert in eigen alternatieven. Rusland, meer geïsoleerd en met een kleinere industriële basis, probeert zich op te richten op Peking om niet uitgesloten te worden van een technologische ontwikkeling die invloed zal hebben op economie, defensie en overheidsbeheer.
Deze beweging onderstreept ook een fundamenteel verschil tussen China en Rusland. China heeft jarenlang een bredere industriële basis opgebouwd: chipfabrikanten, telecomleveranciers, lokale hyperscalers, datacenters, fundamentele modellen en een beleidskader dat gericht is op technologische zelfvoorziening. Rusland bevindt zich in een zwakkere positionering op het gebied van halfgeleiders en heeft minder toegang tot wereldwijde ketens.
GigaChat kan competitief zijn in het Russisch en geschikt voor binnenlandse diensten, maar de schaal en het succes ervan hangen af van de hardware die beschikbaar is. Als Sberbank geen voldoende capaciteit weet te waarborgen, dan kan het model bepaalde toepassingsgebieden bedienen, maar zal het niet kunnen concurreren met de grensverleggende systemen van de VS en China. In AI wegen taal, data en software zwaar, maar rekenkracht en infrastructuur blijven bepalend voor de schaalbaarheid.
Hardware, soevereiniteit en echte beperkingen
De belangrijkste les uit dit verhaal is dat AI-soevereiniteit niet zomaar wordt afgekondigd; het wordt gebouwd. Een land kan eigen modellen ontwikkelen, API’s publiceren en nationale platformen opzetten, maar als het afhankelijk blijft van buitenlandse chips, blijft die autonomie fragiel.
Rusland probeert haar technologische autonomie te beschermen tegen Westerse sancties door zich afhankelijk te maken van China. Die afhankelijkheid kan op korte termijn nuttig zijn, maar beperkt de ruimte voor manoeuvreerbaarheid als Chinese leveranciers de leveringen beperken, Peking prioriteit geeft aan eigen bedrijven, of als de aangeboden chips niet voldoen aan de geavanceerde standaarden van het Westen.
Voor China kan het verkopen van AI-chips aan Rusland geopolitiek en commercieel waardevol zijn, maar brengt het ook opportuniteitskosten met zich mee. Elke niet-gebruikte accelerators, die bestemd zouden kunnen zijn voor Chinese AI-ondernemingen, vertegenwoordigen een gemiste kans in de concurrerende markt van modellen, cloud en applicaties. In een beperkte toeleveringsketen kan nationale industriële strategie dus zwaarder wegen dan diplomatieke affiniteit.
De AI-race leert ons dat modellen de zichtbare kant zijn, maar dat de infrastructuur bepaalt wie er kan opschalen. GigaChat kan dienen als het Russische uithangbord voor generatieve AI, maar zijn toekomst hangt af van minder opzichtig fundament: chips, geheugen, datacenters, energie, netwerken en supply agreements.
Rusland heeft in China de enige redelijke mogelijkheid gevonden om haar ambitie levend te houden. De vraag is of die toegang ruim genoeg zal zijn om een nationale AI op schaal te ontwikkelen.
Veelgestelde vragen
Wat is GigaChat?
GigaChat is de familie van generatieve AI-modellen ontwikkeld door Sberbank, gericht op de Russische taal en toepassingen in bedrijfsbeheer, analyse en automatisering.
Waarom zoekt Rusland chips uit China?
Omdat Westerse sancties de Russische toegang tot geavanceerde hardware van leveranciers zoals NVIDIA en AMD beperken, nodig voor het trainen en uitvoeren van moderne AI-modellen.
Welke chips zou Sberbank kunnen gebruiken voor GigaChat?
Sberbank heeft geen specifiek model bevestigd, maar de markt wijst vooral naar Chinese AI-chips zoals Huawei Ascend, vooral vanwege de toenemende belangstelling voor de Ascend 950PR.
Kan China voldoen aan de Russische vraag naar AI-chips?
Dat is niet zeker. Huawei en andere Chinese fabrikanten hebben al een grote binnenlandse vraag te verwerken van bedrijven zoals ByteDance, Alibaba en Tencent, naast de beperkingen in geavanceerde fabricagecapaciteit.