Telefónica, Orange, Vodafone y Deutsche Telekom voeren voorlopige gesprekken over de oprichting van een consortium dat gezamenlijk kan bieden op Europese frequenties voor mobiele diensten via satelliet. Deze stap zou het mogelijk maken voor vier van de grootste operators van het continent om te concurreren in de direct-to-device-markt, waar Starlink terrein wint. Dit gebeurt terwijl Brussel zich voorbereidt op een nieuw systeem voor de toewijzing van de strategische 2 GHz-band, zodra de huidige vergunningen in mei 2027 aflopen.
De kernpunten van een mogelijke Europese alliantie in 20 seconden
- Telefónica, Orange, Vodafone en Deutsche Telekom overwegen gezamenlijk te bieden op satellietfrequenties in Europa.
- De gesprekken zijn nog niet definitief; er is nog geen besluit genomen.
- De EU bereidt een nieuwe toewijzing voor van de 2 GHz-band voor mobiele satellietdiensten.
- De huidige vergunningen voor Viasat en EchoStar verlopen in mei 2027.
- Brussel wil de Europese capaciteiten versterken en de afhankelijkheid van buitenlandse operators verminderen.
Volgens door Bloomberg gepresenteerde informatie, die later door andere bronnen werd bevestigd, overwegen de vier bedrijven het opzetten van een gezamenlijke structuur om te bieden op het deel van het spectrum dat de Europese Unie wil reserveren voor operators die hoofdzakelijk door Europeanen worden gecontroleerd.
Het project bevindt zich nog in een vroege fase. Vodafone, Orange en Telefónica hebben publiekelijk nog geen details bevestigd en, volgens beschikbare informatie, is er nog geen definitieve beslissing genomen over de oprichting van het consortium of het indienen van een bod.
Wat wel vaststaat, is dat Europa de frequencies wil herstructureren omdat deze in de komende jaren veel waardevoller kunnen worden.
Europa bereidt de verdeling voor van een bijzonder aantrekkelijke band voor het verbinden van mobiele telefoons
De Europese Commissie presenteerde op 27 mei een voorstel voor een gemeenschappelijk procedé voor de selectie van leveranciers die na 2027 gebruik mogen maken van de geharmoniseerde 2 GHz-band voor mobiele satellietdiensten (MSS).
De betrokken frequenties zijn de blokken 1.980-2.010 MHz en 2.170-2.200 MHz.
Het gaat niet om nieuwe frequenties. In 2009 deed de EU een gezamenlijke selectie, waardoor rechten werden toegekend aan onder andere Inmarsat (thans onderdeel van Viasat) en Solaris, later omgezet in EchoStar.
De lidstaten gaven de bijbehorende nationale vergunningen gedurende 18 jaar af. Dit termijn eindigt in mei 2027. Brussel moet dus beslissen wat er daarna gebeurt.
De grote verandering sinds 2009 is dat de markt compleet is veranderd.
Toen die frequenties werden toegewezen, was directe verbinding maken tussen een reguliere telefoon en een satelliet via lagebaan-satellieten nog niet werkelijkheid. De opkomst van 5G Non-Terrestrial Networks (5G NTN) en nieuwe satellietconglomeraten brengen ruimtelijke communicatie dichter bij de werking van traditionele mobiele netwerken.
De Commissie ziet de 2 GHz-band vooral geschikt voor D2D-diensten (direct van toestel naar toestel).
De mogelijkheid dat een smartphone direct met een satelliet verbinding kan maken, vergroot de dekking in landelijke gebieden, op snelwegen, in bergen, op zee of op locaties waar terrestrische infrastructuur uitvalt.
Het gaat niet meer alleen om gespecialiseerde satelliettelefoons.
De industrie streeft ernaar dat steeds meer conventionele terminale apparaten berichten kunnen verzenden, bellen en data gebruiken, ook wanneer er geen dekking is van een aardantenne.
Starlink maakt spectrum een strategisch aspect voor telcos
Starlink is een van de belangrijkste redenen dat traditionele operators zoveel aandacht besteden aan deze markt.
SpaceX heeft jaren geleden duizenden Low Earth Orbit (LEO)-satellieten uitgerold en stelselmatig capacities Direct to Cell toegevoegd. Het doel is om mobiele netwerken aan te vullen door direct verbinding te maken met terminals vanuit de ruimte.
Starlink’s positie werd versterkt met de aangekondigde aankoop van spectrum van EchoStar in de VS in 2025. Deze deal en de beschikbaarheid van satellietfrequenties versterken de verwachtingen dat SpaceX diensten gaat ontwikkelen die steeds minder afhankelijk zijn van traditionele samenwerkingsverbanden met mobiele operators.
Voor Telefónica, Orange, Vodafone en Deutsche Telekom zou controle over een deel van het Europese spectrum een heel andere onderhandelingspositie betekenen in de toekomst.
Deze vier bedrijven beschikken al over miljoenen klanten, vaste netwerken, facturatiesystemen, regulier spectrum, en roamingafspraken. Wat ontbreekt, is een satellietenconstellatie van vergelijkbare omvang als Starlink.
Het verkrijgen van frequenties betekent niet automatisch dat ze zelf satellieten zullen bouwen.
Ze kunnen ook infrastructuur van derden gebruiken of partijen inhuren.
Hier komt AST SpaceMobile kijken, een bedrijf dat concurreert met Starlink in directe communicatie tussen satellieten en smartphones. Vodafone heeft een nauwe samenwerking met AST SpaceMobile en werkt aan mobiele satellietdiensten in Europa.
Een mogelijke combinatie van spectrum dat door Europese operators wordt gecontroleerd, gekoppeld aan hun vaste netwerken en satellietcapaciteit via derden, zou kunnen leiden tot een service die niet de noodzaak met zich meebrengt om een volledige eigen satellietconstellatie te ontwikkelen.
Maar er is nog geen beslissing genomen over welke infrastructuur het consortium zou gebruiken.
IRIS² voegt technologische soevereiniteit toe aan de commerciële strijd
De herstructurering van het spectrum valt samen met een bredere Europese strategie om afhankelijkheid van technologische systemen te verminderen.
De EU ontwikkelt IRIS², haar toekomstige multisatellietverbinding voor veilige communicatie.
Dit project omvat ongeveer 290 satellieten en wordt geleid door de Europese Commissie samen met het SpaceRISE-consortium, dat wordt aangevoerd door SES, Eutelsat en Hispasat, samen met andere Europese partners.
IRIS² zal zowel voor overheids- als commerciële doeleinden dienen, en streeft ernaar veilige communicatie te bieden aan overheidsinstanties, bedrijven en burgers.
De operationele inzet is gepland vanaf het einde van dit decennium, waardoor het niet meteen de schaalgrootte van Starlink zal veranderen.
De politieke strategie rond de 2 GHz-band probeert vooral een ander stuk van hetzelfde probleem aan te pakken.
De Commissie wil dat toekomstige autorisaties het mogelijk maken om diensten binnen de hele EU aan te bieden onder meer uniforme voorwaarden, waardoor het fragmentarische nationale toelatingsmodel dat het neerzetten van pan-Europese diensten bemoeilijkt, wordt vermeden.
Ze wil tevens ruimte reserveren voor Europese bedrijven.
Volgens het huidige voorstel zou een deel van de commerciële frequenties gaan naar operators die voor het grootste deel binnen de EU worden gecontroleerd. Dit blok kan interessant zijn voor het consortium gevormd door Telefónica, Orange, Vodafone en Deutsche Telekom.
Deze aanpak combineert industriële politiek, telecommunicatie en technologische soevereiniteit.
Europa wil niet afhankelijk blijven van Amerikaanse constellaties voor connectiviteit terwijl satellietcommunicatie steeds meer geïntegreerd raakt met mobiele netwerken.
Een alliantie tussen vier rivalen roept ook mededingingsvragen op
Een samenwerking van deze omvang brengt ook delicate vraagstukken over concurrentie met zich mee.
Telefónica, Orange, Vodafone en Deutsche Telekom strijden nog steeds in verschillende Europese markten. Een gezamenlijk consortium voor de toegang tot een beperkt resource als spectrum zou moeten voldoen aan de mededingingsregels.
Een gezamenlijke aanbieding betekent niet automatisch dat de vier bedrijven daarna hun mobiele activiteiten gaan coördineren.
De telecomindustrie heeft uitgebreide ervaring met gedeelde infrastructuur. Er bestaan overeenkomsten om torens, glasvezel, toegangspunten en zelfs delen van mobiele netwerken gezamenlijk te gebruiken, zonder dat de onderlinge concurrentie verdwijnt.
Een satellietsysteem zou kunnen volgen op een vergelijkbaar model.
Ook moet onderscheid worden gemaakt tussen frequentie verkrijgen en effectief gebruiken. De definitieve voorwaarden van de toewijzing zullen de verplichtingen rond dekking, uitrol en gebruik bepalen voor de toewijzers.
De Commissie heeft voorlopig een nieuw Europees kader voorgesteld, maar het regelgevingsproces moet nog worden afgerond.
De mogelijke alliantie van de vier operators illustreert in ieder geval hoezeer de markt is veranderd.
Vroeger diende satellietcommunicatie vooral om connectiviteit te bieden op plaatsen waar het aanleggen van glasvezel of mobiele netwerken te kostbaar was. Nu kan satelliettechnologie zelf een uitbreiding worden van het mobiele netwerk.
Als een telefoon automatisch kan schakelen tussen een terrestrische 5G-antenne en een satelliet wanneer de dekking wegvalt, zal de partij die het spectrum en de ruimte-infrastructuur controleert toegang krijgen tot een deel van de markt die tot nu toe bijna uitsluitend in handen was van traditionele operators.
Starlink heeft deze overgang versneld. Europa probeert te voorkomen dat de nieuwe markt volledig afhankelijk wordt van buitenlandse aanbieders, en grote telecombedrijven lijken voor het eerst bereid om hun rivaliteit opzij te zetten om hier samen aan te werken.
Veelgestelde vragen
Heeft Telefónica, Orange, Vodafone en Deutsche Telekom al een consortium opgericht?
Nee. De bedrijven voeren nog voorlopige gesprekken en er is nog geen definitief besluit genomen over de oprichting van het consortium of een gezamenlijke aanbieding.
Welke frequenties wil de EU opnieuw toewijzen?
Het betreft de geharmoniseerde 2 GHz-band voor mobiele satellietdiensten, specifiek 1.980-2.010 MHz en 2.170-2.200 MHz. De huidige vergunningen verlopen in mei 2027.
Waarom is directe connectie tussen een mobiele telefoon en een satelliet belangrijk?
De technologie direct-to-device biedt connectiviteit op plaatsen zonder terrestrische dekking. De evolutie richt zich op het mogelijk maken van berichtenverkeer, bellen en datagebruik vanaf compatibele telefoons, zelfs zonder mobiele netwerkdekking.
Moeten Europese operators hun eigen satellieten lanceren?
Niet per se. Ze kunnen capaciteit inhuren bij derden of samenwerken met gespecialiseerde bedrijven. Vodafone bijvoorbeeld onderhoudt al een strategische relatie met AST SpaceMobile, hoewel nog niet is vastgesteld welke infrastructuur het consortium zal gebruiken.
vía: bandaancha.eu