De demonstratie zal Intel, AMD en console-fabrikanten niet in paniek brengen. Het verandert ook niet dat de Irtysh-processor geen realistische gamingplatform wordt. Maar het schept wel een krachtig beeld: een systeem gebaseerd op een Russisch-Chinese CPU, buiten het overheersende x86- en ARM-ecosysteem, dat The Witcher 3 onder Linux draait via Steam, Proton en binaire vertaling.
De showcase werd getoond op ExpoElectronica 2026 in Moskou en trok aandacht omdat er een Irtysh C632-processor in zat, gekoppeld aan een AMD Radeon RX 9060 XT-grafische kaart. Volgens de beelden verzameld door PRO Hi-Tech en gedeeld door VideoCardz liep het spel tussen de 22 en 32 FPS bij Ultra-kwaliteit en tussen de 25 en 38 FPS bij lage kwaliteit, waarschijnlijk op 1080p. De beperkte verschillen tussen beide instellingen suggereren dat de bottleneck niet in de GPU lag, maar in de CPU, de instructietranslatie of de ondersteunende softwarestack.
De kern van dit nieuws is niet dat de prestaties hoog zijn, want dat is het niet. Het is dat het spel toch draaide op een LoongArch-architectuur, ontwikkeld door het Chinese bedrijf Loongson, en niet op een conventionele x86-processor. Dit betekent dat extra lagen nodig zijn om een Windows- en x86-gericht spel te laten werken op Linux met een andere architectuur. Daarin spelen Steam, Proton, Wine en waarschijnlijk binaire vertaalhulpmiddelen zoals Box64 een rol, dat volgens VideoCardz in 2024 al ondersteuning voor LoongArch heeft geïntegreerd.
Een bescheiden resultaat, maar technisch interessant
Vanuit het perspectief van een traditionele gaming-PC lijkt het met 22 tot 38 FPS op een Radeon RX 9060 XT nogal teleurstellend. Deze GPU zou veel meer moeten kunnen presteren in een modern x86-systeem. Maar de interpretatie verandert als je het hele plaatje bekijkt: een complex Windows-spel, uitgevoerd onder Linux, op een LoongArch-CPU, met binair vertalen en een nog exotische architectuur voor westers consumentensoftware.
De kleine verbetering van Ultra-kwaliteit naar lage kwaliteit is bijzonder inzichtelijk. Als het beperken van de grafische belasting nauwelijks FPS-verhoging oplevert, ligt de beperking waarschijnlijk niet in de GPU. Alles wijst erop dat de CPU en de kosten van instructievertaling hierin de bottleneck vormen. Het gaat niet alleen om rekenkracht, maar ook om de volwassenheid van de compiler, drivers, bibliotheken, vertalingssoftware en de hele softwarestack.
Hiermee wordt de demonstratie meer een bewijs van haalbaarheid dan een rivaal voor high-end systemen. Irtysh wordt niet gepresenteerd als een alternatief voor gamers, maar als teken dat Rusland en China werken aan alternatieven voor de dominante architecturen.
Wat is Irtysh en waarom is LoongArch belangrijk?
De Irtysh-processorlijn wordt ontwikkeld door Tramplin Electronics, een Russisch bedrijf dat CPUs voor servers, soevereine datacenters en high-performance omgevingen presenteert. Volgens beschikbare info omvat de familie modellen zoals de Irtysh C616 met 16 cores, de C632 met 32 cores en 64 threads, en een toekomstige C664 met 64 cores en 128 threads. Deze chips zijn gebaseerd op de Chinese LoongArch-technologie en gebruiken cores van het type LA664.
Het is belangrijk om te preciseren: Irtysh lijkt niet volledig nieuw ontwikkeld te zijn als Russische architectuur. Diverse technische bronnen geven aan dat de specificaties zeer overeenkomen met de Loongson-serie LS3C6000-processors, en Tom’s Hardware beschrijft ze als mogelijk hernoemde of aangepaste ontwerpen van Chinese origine.
Dit onderstreept de bredere context: Rusland, onder zware technologische sancties, heeft moeite om toegang tot moderne Intel- en AMD-CPUs te krijgen. China ontwikkelt al jaren een nationale alternatieve CPU-architectuur, LoongArch genaamd. Het hergebruik of de samenwerking met Chinese technologieën door Rusland past in een bredere trend: het opbouwen van minder afhankelijkheid van Westerse leveranciers, al is de maturiteit nog beperkt.
De LA664-core is echt geen kleintje
Een veelgemaakte fout bij het bespreken van niet-x86-architecturen is de veronderstelling dat alles wat niet van Intel, AMD of high-end ARM is automatisch klein en low-performance is. Bij LoongArch LA664 ligt dat anders.
De officiële documentatie van Loongson voor de 3A6000-serie beschrijft cores zoals de LA664 in 64-bit, superscalair, compatibel met LoongArch, uitgerust met instructiesets van 128 en 256 bits, out-of-order uitvoering in zes paden, vier integer- en vier vector-units, en uitgebreide geheugenaccessoires.
Onderzoeken door onafhankelijke analisten bevestigen dat LA664 niet simplistische microcontrollers zijn. ChipsandCheese beschrijft bijvoorbeeld dat de LA664-core uitgebreide resources heeft en niet onder doet voor moderne, high-performance cores. Hoewel ze niet direct concurreren met de nieuwste AMD- of Intel-chips, staan ze ver af van de simpele, test-only processors die je vaak van Chinese leveranciers ziet.
Een juiste vergelijking is niet met high-end Ryzen of Core-processors die native games draaien, maar met een nieuwe architectuur die probeert complex westers software te draaien via compatibilitielaagjes. Dat The Witcher 3 de 30 FPS haalt, is dan meer symbolisch en technisch dan praktisch waardevol.
Binaire vertaling blijft de grote uitdaging
Waar LoongArch niet veel verder is dan hardware, is in het ecosysteem en de software-ondersteuning. x86 domineert al decennia het PC-landschap. ARM heeft zich dankzij mobiele en cloud-platforms zoals Apple Silicon weten te vestigen. LoongArch heeft een lange weg te gaan: minder ontwikkelaars, minder native apps, minder optimalisaties en weinig echte gebruikservaring in consumentensoftware.
Daarom is binaire vertaling cruciaal. Het stelt je in staat om software voor andere architecturen te draaien, maar brengt ook een prestatie- en compatibiliteitskosten met zich mee. In gaming, waar elke milliseconde telt, is die vertraging significant. Het niet alleen CPU-vermogen, maar ook drivers, kernel, graficschnittstellen (Vulkan), Wine, Proton, SDK’s en vertaalsystemen bepalen uiteindelijk het resultaat.
In dit geval lijkt de Radeon RX 9060 XT niet de beperkende factor. Het feit dat FPS nauwelijks verandert tussen Ultra en Low setting wijst erop dat de GPU ‘wacht’ op de CPU of de compatibilatielaag. In een normale x86-pc zou die kaart veel beter presteren bij The Witcher 3.
Technologische soevereiniteit met beperkingen
De geopolitieke implicaties zijn onvermijdelijk. Rusland zoekt naar technologische alternatieven vanwege sancties en afhankelijkheid van buitenlandse hardware. China wil onder andere minder afhankelijk worden van x86- en ARM-technologie, mede door Amerikaanse restricties. In dat licht is LoongArch strategisch.
Maar echte onafhankelijkheid is complex. Als Irtysh afhankelijk is van Chinese intellectuele eigendom, productie buiten Rusland plaatsvindt, en de supply chain niet volledig onder controle is, blijft het een gedeeltelijke autonomie. Voor landen met beperkte toegang tot geavanceerde chips vertegenwoordigt een eigen, semi-soevereine platform gebaseerd op LoongArch echter een belangrijk voorbeeld: het kan voor overheidsservers, administraties, industriële systemen en kritieke infrastructuur voldoende zijn.
De uitdaging ligt vooral in productie: Rusland beschikt niet over een chipfabrikant die geavanceerde nodes produceert, zoals TSMC of Samsung. Ze kunnen ontwerpen, aanpassen en integreren, maar blijven afhankelijk van externe fabricage. De internationale rapportages over Irtysh positioneren het als een weg om de afhankelijkheid van x86 onder sancties te beperken, niet als volledige zelfvoorziening.
Een serverprocesor, geen gaming-CPU
Het is ook belangrijk te benadrukken dat de Irtysh C632 een 32-core, 64-thread-processor is, bedoeld voor servers en zakelijke toepassingen. Het is niet ontworpen voor gaming, zoals Ryzen 7, Core i7 of console-APUs. De focus ligt op datacenters, overheidsinstellingen, industriële systemen en infrastructuur waar technologische onafhankelijkheid zwaarder weegt dan pure snelheid.
De demo met The Witcher 3 dient dus vooral als toonbeeld dat de hardware in staat is complexe software te draaien, niet als indicatie dat het een gaming-platform wordt. Het toont dat Rusland tegen de beperkingen in technologie kan proberen te werken. De markt voor Irtysh ligt in het segment van servers en kritieke systemen waar de prioriteit ligt bij de onafhankelijkheid, niet bij het gamen.
De kernvraag is niet of Irtysh de 30 FPS kan halen in een AAA-titel, maar of LoongArch zich kan ontwikkelen tot een robu ust ecosysteem dat fatsoenlijke prestaties levert bij databases, webservers, virtualisatie, lichte AI, overheidssoftware en zakelijke applicaties, met voldoende stabiliteit en ondersteuning.
Wat betekent dit voor sysadmins en ontwikkelaars?
Voor systeembeheerders en ontwikkelaars betekent deze test dat de prestaties niet alleen van hardware afhangen. Het hangt ook af van het besturingssysteem, de compiler, libraries, drivers en compatibiliteitslagen.
Een processor kan militaire cores, vectorinstructies en out-of-order execution hebben, maar als de software niet geoptimaliseerd is voor die architectuur, blijven de resultaten onder verwachting. Dit geldt niet alleen voor gaming, maar ook voor servers, databases, virtualisatie en AI-onderdelen.
Bij alternatieve architecturen telt het ecosysteem net zo zwaar als het hardwareontwerp. Apple heeft dat bijvoorbeeld aangetoond met Apple Silicon, dat volledig onder controle is. LoongArch en Irtysh hebben een veel grotere uitdaging: ontwikkelaars en bedrijven overtuigen om software aan te passen en te porten voor een platform met relatief kleine aanwezigheid en nog weinig mature tools.
Een kleine stap met grote achterliggende context
De beelden van The Witcher 3 die op een Irtysh draaien, lijken misschien klein, maar symboliseren bredere trends: technologische fragmentatie, streven naar digitale soevereiniteit, de invloed van sancties, Chinese ontwikkeling in CPU-technologie en de strijd tegen het dominante x86-model.
Het gaat niet om een prestatie- of marktrevolutie. Het is geen bedreiging voor PC-gaming of een teken dat Rusland Intel of AMD heeft ingehaald. Maar het benadrukt dat de technologische strijd zich niet alleen op krachtige GPU’s van AI en geavanceerde fabricageknooppunten afspeelt. Het speelt zich ook af op alternative architecturen, compatibiliteitsschalen, compilertechnologieën, Linux-ecosystemen en procesoren die misschien nooit consumentenelektronica worden maar wel in servers, overheidsorganisaties of strategische infrastructuur terechtkomen.
Irtysh bewijst niet dat LoongArch klaar is voor het desktopplatform. Maar het laat wel zien dat, zelfs onder sancties en met een minderheidscultuur, landen en bedrijven manieren zoeken om een eigen route te bouwen. En die route, hoe traag ook, kan inmiddels complexe software draaien – een prestatie die enkele jaren geleden onvoorstelbaar leek.
Veelgestelde vragen
Wat is de Irtysh-processor?
Irtysh is een familie van processors ontwikkeld door het Russische Tramplin Electronics, gebaseerd op Chinese LoongArch-technologie van Loongson. Ze richten zich op servers, overheidsdatacenters en zakelijke toepassingen, niet op gaming.
Wat was de prestatie in The Witcher 3?
Volgens bewijs van PRO Hi-Tech en VideoCardz behaalde het systeem met Irtysh C632 en Radeon RX 9060 XT tussen de 22 en 32 FPS bij Ultra en 25-38 FPS bij lage kwaliteit, onder Linux met Steam, Proton en vertaallagen.
Waarom is het prestatieniveau laag, ondanks de Radeon RX 9060 XT?
Omdat de bottleneck waarschijnlijk bij de CPU en de vertaallaag ligt. Het spel is ontworpen voor Windows en x86, maar wordt uitgevoerd op LoongArch via binaarvertaling. Het kleine verschil tussen hoge en lage grafische instellingen wijst op een CPU- of vertaalknelpunt.
Is Irtysh echt een Russische CPU?
Het is beter te spreken van een Russisch-Chinese combinatie of een Russische platform gebouwd op Chinese technologie. Bevestigingen wijzen erop dat de cores (LA664) van Chinese afkomst zijn en sterk lijken op bestaande Chinese chips.
Kan LoongArch concurreren met x86 of ARM?
Op hardware-niveau is LoongArch gevorderd en de cores LA664 zijn niet simplistisch. Maar echt concurreren vereist een volwassen ecosysteem, goede compilers, native software, drivers, support en jaren van adoptie, iets waar LoongArch nog aan moet werken.
