Spanje heeft grote vorderingen gemaakt op het gebied van landelijke connectiviteit, maar de digitale kloof is niet verdwenen: deze is alleen van vorm veranderd. Het nieuwe rapport van de CNMC over servicekwaliteit in landelijke gebieden laat zien dat de basisgebruikerservaring inmiddels vrij homogeen is tussen platteland en stedelijk gebied bij surfen, streaming video bekijken of mobiel bellen. Het verschil wordt zichtbaar wanneer men kijkt naar geavanceerdere capaciteit: gigabit-glasvezel, moderne wifi-acceptatie, beschikbaarheid van meerdere 5G-netwerken en de uitrol van 5G Standalone.
De technologische interpretatie is duidelijk. Het platteland van Spanje is niet meer ontkoppeld, maar komt nog steeds later aan in de netwerklagen die de komende digitale diensten zullen bepalen. Thuiswerken, online onderwijs, verbonden gezondheidszorg, digitale administratie, precisielandbouw, edge computing of op kunstmatige intelligentie gebaseerde diensten hangen niet alleen af van ‘internet toegang’. Ze vereisen bandbreedte, lage latentie, stabiliteit, goede uploadsnelheden en mobiele netwerken met voldoende capaciteit.
Het rapport, gedateerd 14 april 2026, is gebaseerd op gegevens uit 2025 en combineert vier bronnen: informatie van vaste dienstenaanbieders, een drive-test campagne in 993 gemeenten, grootschalige crowdsourcing-gegevens van meer dan 2,4 miljoen gebruikers die verbinding maken met mobiele netwerken of wifi, en vragen uit het Panel van Huishoudens van de CNMC. Deze combinatie maakt het mogelijk om de kloof vanuit twee perspectieven te bekijken: beschikbare infrastructuur en de daadwerkelijke gebruikerservaring.
De glasvezel heeft de kaart veranderd, maar gigabit komt nog niet overal gelijk
Het grote positieve nieuws is de rol van glasvezel tot in huis. FTTH (fiber-to-the-home) is de dominante technologie in zowel stedelijke als landelijke gebieden: 90,1 % van de urban toegangspunten en 88,1 % van de landelijke. Deze gegevens bevestigen dat de uitrol van glasvezel in Spanje de historische kloof tussen grote steden en kleine gemeenten aanzienlijk heeft verkleind.
Het probleem ligt nu niet zozeer in de toegangstechnologie als die beschikbaar is, maar in de penetratie en geavanceerde snelheden. Volgens de CNMC heeft bijna 99 % van de stedelijke huishoudens vaste internettoegang, tegenover 78 % in landelijke huishoudens. De sprong wordt dus niet alleen veroorzaakt door dekking, maar ook door adoptie, daadwerkelijke beschikbaarheid en contractvoorwaarden, vooral in de kleinere gemeenten.
Ook is er verschil in toegangssnelheden van meer dan 100 Mb/s. In stedelijke gebieden haalt 96,8 % van de lijnen dat niveau, tegenover 88,4 % in landelijke gebieden. Deze kloof wordt duidelijker wanneer men naar huishoudens kijkt: 96 op de 100 stedelijke huishoudens hebben toegang tot snelheden van meer dan 100 Mb/s, terwijl dit bij 68 landelijk wonende huishoudens het geval is.
De volgende stap is gigabit toegang. Meer dan 1.000 Mb/s wordt aangeboden bij 35,4 % van de urban aansluitingen en 26,6 % van de landelijk gelegen. De CNMC onderstreept dat deze snelheden nog in expansiefase zijn en zullen groeien met de uitrol van XGS-PON over FTTH-netwerken. Hier zou de kloof zich opnieuw kunnen vergroten als landelijke gebieden achterblijven bij de evolutie van de al geïnstalleerde glasvezelnetwerken.
| Vast indicator | Stedelijk gebied | Landelijk gebied |
|---|---|---|
| Huishoudens met vaste internettoegang | Bijna 99 % | 78 % |
| FTTH-aansluitingen van totaal | 90,1 % | 88,1 % |
| Aansluitingen >100 Mb/s | 96,8 % | 88,4 % |
| Aansluitingen >1000 Mb/s | 35,4 % | 26,6 % |
| Laag- en medio-snelheidslijnen | 3,3 % | 11,6 % |
Ook thuis wifi toont verschillen. Crowdsourcing-metingen laten zien dat de gemiddelde download snelheid via wifi 173 Mb/s is in stedelijke gebieden en 132 Mb/s in landelijke gebieden. Daarnaast is Wifi 5 en Wifi 6 predominatie in stedelijke gebieden, terwijl Wifi 4 nog steeds de meerderheid heeft in landelijke gebieden. Dit detail is relevant omdat de eindgebruikerservaring niet alleen afhangt van de gecontracteerde glasvezel, maar ook van de router, wifi-standaard, de kwaliteit van de apparatuur thuis en de installatie binnen de woning.
4G is volwassen, maar landelijke 5G blijft achter
Wat mobiele netwerken betreft, is de situatie beter dan vaak wordt gesuggereerd in het publieke debat. De CNMC concludeert dat de beschikbaarheid van mobiele netwerken bijna volledig is in de onderzochte gemeenten. Volgens de strengste criteria beschikt 100 % van de stedelijke gemeenten over dekking van drie netwerken, en in landelijke gebieden is dat percentage 94 %. Slechts 0,5 % van de landelijke gemeenten heeft geen dekking onder deze norm.
4G wordt gezien als een rijpe, wijdverspreide en redelijk homogene technologie. De volgende grote stap is de uitrol van 5G. De beste technologie, 5G, is aanwezig in 96 % van de stedelijke gemeenten, maar slechts in 82,2 % van de landelijke gemeenten. Het verschil wordt groter als men kijkt naar het aantal beschikbare 5G-netwerken: bijna de helft van de stedelijke gemeenten, namelijk 49,7 %, heeft drie 5G-netwerken, terwijl dat in landelijke gebieden slechts 15,4 % is.
Het 5G Standalone (SA) netwerk vertoont nog een duidelijkere kloof. Meer dan de helft van de landelijke gemeenten, 55,9 %, heeft geen enkele 5G SA-dekking. In stedelijke gebieden ligt dat percentage op 15,8 %. De CNMC benadrukt dat de uitrol van 5G SA nog in een beginfase verkeert en dat het zich sterker ontwikkelt naarmate de gemeente groter is.
Dit heeft belangrijke implicaties. 5G zonder standalone verbetert capaciteit en snelheid, maar 5G SA is de architectuur die betere functies mogelijk maakt zoals lagere latentie, netwerksegmentatie, industriële communicatie en nieuwe kritieke diensten. Als de uitrol vooral in steden plaatsvindt, kan het volledige potentieel van digitale ruralisering later worden gerealiseerd.
Ook de snelheden geven een voordeel aan stedelijke gebieden. Bij mobiele downloads ligt de gemiddelde snelheid in de stad op 130 Mbps, tegenover 86 Mbps op het platteland. Bij uploads is het verschil kleiner: 33 Mbps in de stad versus 27 Mbps op het platteland. De hoogste snelheden in steden zijn veel hoger, vooral door de hogere netwerkkracht en gebruik van bandbreedtes zoals 3,5 GHz in dichtbevolkte gebieden.
Basiservaring blijft standhouden, toekomstcapaciteit nog niet echt
Het meest boeiende in het rapport is dat de technische verschillen niet altijd leiden tot een slechtere gebruikerservaring. Bij websurfen, streaming en spraakcommunicatie ziet de CNMC een stabiel en voldoende gedrag in beide gebieden. De opstarttijd voor YouTube-video’s is praktisch identiek: 1,66 seconden in stedelijk gebied en 1,65 seconden op het platteland. Ook bij RTVE Play is er nauwelijks verschil: 1,91 seconden in stedelijk gebied en 1,89 seconden in landelijke gebieden.
Mobiele telefonie blijft ook op solide niveau. De gemiddelde call-establishtijd ligt rond de 4,5 seconden in beide gebieden en de call-drop ratio is zeer laag, rond 0,2-0,4 %. Kleine negatieve verschuivingen worden gezien in zeer kleine landelijke gemeenten, maar er is geen algemene uitval van de service.
De sleutel ligt in de bevolkingsgrootte. Het rapport benadrukt dat veel verschillen meer afhangen van het aantal inwoners dan van de label ‘landelijk of stedelijk’. Grote steden bieden de beste mobiele snelheden, meer 5G-uitrol en meer geavanceerde netwerken. Naarmate de bevolking afneemt, dalen de gemiddelde snelheden, neemt het aantal beschikbare 5G-netwerken af en groeit de latentie.
Deze conclusie is relevant voor het formuleren van overheidspolitiek en investeringsplannen. Het is niet voldoende om te spreken over ‘landelijk’ als één categorie. Een dorp met 15.000 inwoners heeft niet dezelfde problemen als een dorp met 80 inwoners. De grootste kloof bevindt zich vooral in kleine kerngebieden, vooral onder de 1.000 inwoners, en in nog sterkere mate onder de 100 inwoners.
Gebruikers tevredenheid bevestigt deze conclusie. Landelijke huishoudens beoordelen de vaste en mobiele breedbandkwaliteit iets lager en antwoorden minder vaak ‘zeer tevreden’ dan stedelingen. Maar, de meest voorkomende reactie in beide gebieden is nog steeds ’tevreden’. De CNMC onderstreept dat de verschillen, hoewel concreet, relatief klein zijn.
Voor een technologische eindgebruiker is de samenvatting dat Spanje de digitale kloof niet volledig heeft weggenomen. De echte conclusie is dat de basisconnectiviteit verbeterd is tot redelijke niveaus, maar dat de infrastructuur op het platteland klaar moet zijn voor de volgende fase. De discussie gaat niet meer alleen over dekking, maar over gigabit-capaciteit, 5G SA, wifi 6, latentie, veerkracht, netwerken concurrentie en voorbereiding op nieuwe digitale diensten.
Het risico bestaat dat de kloof verschuift naar de geavanceerdere toepassingen. Een dorp kan normaal surfen, video bekijken en bellen, maar mogelijk uitgesloten blijven van diensten die hoge uploadsnelheden, lage latency of meer dichtbevolkte netwerken vereisen. De volgende digitale kloof wordt niet alleen gemeten aan de hand van de aanwezigheid van internet, maar ook op basis van welke typen internet elk gebied aankan.
Veelgestelde vragen
Is de landelijke digitale kloof in Spanje verdwenen?
Nee. De basisconnectiviteit is sterk verbeterd, maar verschillen blijven bestaan in vaste breedbandpenetratie, gigabit-snelheden, 5G-uitrol en aanwezigheid van 5G Standalone.
Welke vaste technologie domineert in landelijke gebieden?
De glasvezel tot in huis, FTTH, is de belangrijkste technologie ook in landelijke gebieden, met 88,1 % van de aansluitingen.
Waar bevindt zich het grootste verschil in mobiele netwerken?
In 5G. 96 % van de stedelijke gemeenten heeft minimaal één 5G-netwerk, tegenover 82,2 % in landelijke gemeenten. Het verschil is nog groter bij 5G Standalone.
Is de gebruikerservaring slechter in dorpen?
Voor de meest gangbare toepassingen zoals surfen, video en bellen, is de ervaring vrij homogeen. Verschillen worden vooral zichtbaar in maximale capaciteit, geavanceerde technologieën en zeer kleine gemeenten.
Bron: Telefoons